Trong lịch sử Giáo hội Công giáo Việt Nam, hiện tại chỉ có sáu vị được vinh thăng tước vị Hồng Y, đó những mục tử xuất sắc nhất, mang trên vai sứ vụ cao cả nối kết Giáo hội địa phương với Giáo hội hoàn vũ. Các Ngài sống qua những giai đoạn lịch sử đầy biến động, từ chiến tranh, tù đày đến thời kỳ hội nhập và phát triển. Mỗi vị là một chứng nhân sống động của lòng trung kiên với Chúa và tình yêu tha nhân. Dưới đây là chân dung chi tiết từng vị, theo thứ tự được phong Hồng Y.
1. Đức Hồng Y Giuse Maria Trịnh Như Khuê (1898–1978)
Sinh ngày 11 tháng 12 năm 1898 tại Tràng Duệ, Bình Lục, Hà Nam, trong một gia đình Công giáo truyền thống. Ngài thụ phong linh mục năm 1933, được bổ nhiệm làm Giám mục năm 1950 và trở thành Tổng Giám mục Hà Nội năm 1960. Năm 1976, Đức Giáo Hoàng Phaolô VI phong ngài làm Hồng Y (ban đầu in pectore – giữ kín), sau đó công bố công khai cùng năm.
Ngài là vị Hồng Y đầu tiên của Việt Nam, lãnh đạo Giáo hội miền Bắc trong giai đoạn cực kỳ khó khăn sau năm 1954, khi nhiều cơ sở tôn giáo bị hạn chế và cộng đoàn tín hữu phải sống đức tin trong âm thầm. Với khẩu hiệu giám mục “Hãy Theo Thầy”, ngài là trụ cột tinh thần, khích lệ tín hữu giữ vững niềm tin giữa thử thách. Ngài qua đời ngày 27 tháng 11 năm 1978 tại Hà Nội, để lại di sản của sự kiên nhẫn và trung thành.
2. Đức Hồng Y Giuse Maria Trịnh Văn Căn (1921–1990)
Sinh ngày 19 tháng 3 năm 1921 tại Bút Đông, Duy Tiên, Hà Nam. Là cộng sự thân tín của Đức Hồng Y Trịnh Như Khuê, ngài thụ phong linh mục năm 1949, Giám mục năm 1963 và kế nhiệm làm Tổng Giám mục Hà Nội. Năm 1979, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II vinh thăng Hồng Y.
Ngài tiếp tục duy trì và củng cố sự liên tục lãnh đạo Giáo hội Hà Nội trong bối cảnh thử thách kéo dài. Với khẩu hiệu “Thương Yêu, Vui Mừng, Bình An”, ngài chú trọng xây dựng đời sống cộng đoàn, khích lệ tinh thần hiệp nhất và cầu nguyện. Qua hơn 10 năm làm Tổng Giám mục và gần 11 năm là Hồng Y, ngài trở thành biểu tượng của sự kiên trì mục vụ. Ngài qua đời ngày 18 tháng 5 năm 1990.
3. Đức Hồng Y Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng (1919–2009)
Sinh ngày 20 tháng 5 năm 1919 tại Cầu Mễ, Yên Mô, Ninh Bình. Thụ phong linh mục năm 1947, được tấn phong Giám mục Phát Diệm năm 1963, sau đó đảm nhận Tổng Giám mục Hà Nội. Năm 1994, Đức Gioan Phaolô II phong Hồng Y.
Là vị Hồng Y thứ ba liên tiếp của Tổng Giáo phận Hà Nội, ngài nổi tiếng với khẩu hiệu “Tôi Tin Vào Tình Yêu Thiên Chúa”. Trong giai đoạn hậu chiến đầy khó khăn, ngài tập trung củng cố đức tin cho cộng đoàn, phát triển đời sống mục vụ bí tích và giáo dục tín hữu. Sự khiêm tốn, hiền hòa và lòng tin cậy vào Chúa đã giúp ngài trở thành trụ cột tinh thần cho Giáo hội miền Bắc. Ngài qua đời ngày 22 tháng 2 năm 2009, hưởng thọ 90 tuổi.
4. Đức Hồng Y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận (1928–2002)
Sinh ngày 17 tháng 4 năm 1928 tại Phú Cam, Huế, trong một gia đình Công giáo nổi tiếng (cháu ngoại Ngô Đình Khả, cháu của Tổng Giám mục Ngô Đình Thục và Tổng thống Ngô Đình Diệm). Thụ phong linh mục năm 1953, Giám mục năm 1967 (Phó Tổng Giám mục Sài Gòn). Năm 2001, Đức Gioan Phaolô II phong Hồng Y và bổ nhiệm làm Chủ tịch Hội đồng Tòa Thánh về Công lý và Hòa bình.
Ngài bị giam tù 13 năm (1975–1988) dưới chế độ mới, trong đó 9 năm cô lập tuyệt đối, không xét xử. Dù trong hoàn cảnh khắc nghiệt, ngài vẫn sống đức tin mãnh liệt, viết nên những tác phẩm kinh điển như Đường Hy Vọng và 5 Bánh và 2 Con Cá, là nguồn cảm hứng cho hàng triệu người. Sau khi được tự do, ngài phục vụ tại Roma và trở thành biểu tượng toàn cầu của sự tha thứ và hy vọng. Được tuyên phong Đấng Đáng Kính năm 2017, ngài đang trong tiến trình phong Chân Phước. Ngài qua đời ngày 16 tháng 9 năm 2002 tại Roma.
5. Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn (1934–2026)
Sinh ngày 5 tháng 3 năm 1934 tại Họ đạo Hòa Thành, Cà Mau. Từ nhỏ đã theo con đường tu học, thụ phong linh mục năm 1965. Ngài du học tại Hoa Kỳ (1971), sau đó đảm nhận nhiều vai trò quan trọng: giáo sư, Giám đốc Tiểu chủng viện và Đại chủng viện Thánh Quý tại Cần Thơ. Năm 1993 được bổ nhiệm Giám mục Phó Mỹ Tho, năm 1998 làm Tổng Giám mục TP. Hồ Chí Minh. Năm 2003, Đức Gioan Phaolô II phong Hồng Y. Ngài nghỉ hưu năm 2014 và qua đời ngày 22 tháng 3 năm 2026 tại Trung tâm Mục vụ Tổng Giáo phận TP. Hồ Chí Minh, hưởng thọ 92 tuổi (61 năm linh mục, 33 năm giám mục, 23 năm hồng y).
Ngài là vị Hồng Y đầu tiên của miền Nam sau năm 1975 và là Tổng Giám mục Sài Gòn trong giai đoạn chuyển mình quan trọng. Ngài dành trọn tâm huyết cho mục vụ giáo dục, đào tạo linh mục, bác ái xã hội và đối thoại liên tôn. Với khẩu hiệu “Sicut Dilexi” (Như Thầy đã yêu), ngài để lại dấu ấn sâu đậm qua việc xây dựng cơ sở đào tạo và phục vụ cộng đồng. Dù tuổi cao sức yếu, ngài vẫn là biểu tượng của sự khiêm tốn và kiên trì cho đến những ngày cuối đời.
6. Đức Hồng Y Phêrô Nguyễn Văn Nhơn (sinh 1938)
Sinh ngày 1 tháng 4 năm 1938 tại Đà Lạt trong gia đình Công giáo nhiều đời. Thụ phong linh mục năm 1967, Giám mục Phó Đà Lạt năm 1991, Giám mục Đà Lạt năm 1994, Tổng Giám mục Hà Nội năm 2010. Năm 2015, Đức Giáo Hoàng Phanxicô phong Hồng Y. Ngài từng đảm nhận Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam.
Là vị Hồng Y gần nhất và hiện là vị Hồng Y còn sống duy nhất của Việt Nam. Với khẩu hiệu “Ngài phải lớn lên”, ngài nhấn mạnh mạnh mẽ vào việc xây dựng cộng đoàn, giáo dục đức tin và thúc đẩy quan hệ giữa Tòa Thánh với Việt Nam. Trước khi lãnh đạo Hà Nội, ngài đã có nhiều năm phục vụ mục vụ tại Đà Lạt với vai trò giáo sư chủng viện, cha sở và Tổng Đại diện. Ngài góp phần quan trọng vào sự phát triển mục vụ trong bối cảnh xã hội hiện đại và đã nghỉ hưu.
Sáu vị Hồng Y là những trang sử sống động và di sản quý báu của Giáo hội Công giáo Việt Nam. Từ những ngày tháng gian khổ nhất đến thời kỳ hội nhập hôm nay, các ngài đã thắp lên ngọn lửa đức tin kiên cường, lòng mến Chúa và yêu người. Dù một số ngài đã về Nhà Cha, lời chứng và gương sáng của các ngài vẫn tiếp tục soi đường cho hàng triệu tín hữu Việt Nam trên hành trình theo Chúa trong thế giới hôm nay.
Author
Chuyên viết tin tức và bài phân tích về Giáo hội Công giáo và các vấn đề tôn giáo – xã hội quốc tế.
