Vatican: Phát triển xã hội và công bằng phải hướng tới công ích

Trong bối cảnh thế giới đang bị xé lẻ bởi chiến tranh, bất bình đẳng và khủng hoảng niềm tin, Đức Tổng Giám mục Gabriele Caccia, Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh, đã đặt lại những câu hỏi đầy căn bản: phát triển để làm gì, và cho ai? và Ngài phát đi thông điệp của Tòa Thánh khẳng định phát triển xã hội và công bằng phải hướng tới công ích.

Nhìn vào thời sự thế giới hôm nay, câu hỏi ấy càng trở nên nhức nhối. Tại Gaza, Ukraine hay Sudan, chiến tranh không chỉ tàn phá hạ tầng mà còn hủy hoại cấu trúc xã hội, đẩy hàng triệu gia đình vào cảnh ly tán. Trong khi đó, ở nhiều quốc gia phát triển, tăng trưởng kinh tế vẫn diễn ra song song với sự gia tăng khoảng cách giàu nghèo, khủng hoảng nhà ở, và làn sóng cô đơn giữa các đô thị hiện đại. Phát triển, nếu chỉ đo bằng GDP hay chỉ số tài chính, rõ ràng không đủ.

Trong bài phát biểu tại trụ sở Liên Hiệp Quốc ở New York, nhân khóa họp lần thứ 64 của Ủy ban Phát triển Xã hội (2–10/2/2026), Đức Tổng Giám mục Caccia nhấn mạnh vai trò không thể thay thế của Nhà nước trong việc bảo đảm sự gắn kết xã hội và hướng tới lợi ích chung. Quan điểm này đi ngược lại xu hướng “khoán trắng cho thị trường” đang phổ biến ở nhiều nơi, nơi mà phúc lợi xã hội bị cắt giảm, còn người yếu thế bị bỏ lại phía sau. Thực tế khủng hoảng chi phí sinh hoạt tại châu Âu hay nạn thất nghiệp trong giới trẻ ở nhiều quốc gia đang cho thấy: nếu Nhà nước rút lui, xã hội sẽ rạn nứt.

Một điểm then chốt khác là việc đặt phẩm giá con người làm trung tâm. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và tự động hóa, con người có nguy cơ bị giản lược thành “nguồn nhân lực” hay “dữ liệu”. Lời kêu gọi của Tòa Thánh được Vatican News thuật lại nhắc rằng lương thực, nước sạch, giáo dục, y tế và tự do không phải là ân huệ, mà là quyền căn bản. Việc hợp tác giữa chính phủ và các tổ chức tôn giáo, xã hội dân sự chính là con đường cụ thể để những quyền ấy không chỉ nằm trên giấy.

Đặc biệt, khi nhắc lại Tông huấn Dilexi te của Đức Thánh Cha Lêô XIV, Đức Tổng Giám mục Caccia cảnh báo về “các nguyên nhân cơ cấu của nghèo đói”. Đó không chỉ là thiếu tiền, mà là những hệ thống kinh tế – xã hội tạo ra loại trừ, làm con người mất hy vọng và ý nghĩa sống.

Trong một thế giới đầy biến động, lập trường của Tòa Thánh như lời mời gọi xây dựng lại chính trị, kinh tế và xã hội trên nền tảng công ích. Phát triển chỉ thực sự có ý nghĩa khi không ai bị coi là “thừa”, và khi mỗi con người được nhìn nhận như một mục đích, chứ không phải phương tiện.