Vai trò của các hoạt động thể dục thể thao trong đời sống Công Giáo – Nhìn từ mô hình Nguyện xá Don Bosco

Trong đời sống Công Giáo, khi nói đến việc xây dựng đức tin, người ta thường nghĩ ngay đến cầu nguyện, phụng vụ, học giáo lý hay các hoạt động bác ái. Ít ai nghĩ rằng sân bóng, tiếng cười, hay những buổi vận động ngoài trời cũng có thể trở thành một phần của hành trình thiêng liêng. Thế nhưng từ thế kỷ XIX, Thánh Gioan Bosco đã chứng minh điều đó: thể thao không chỉ là trò giải trí, mà còn là con đường giáo dục và truyền giáo sâu sắc.

Mô hình Nguyện xá: Hiệp hành giữa nhà trường, nhà thờ và sân chơi trong việc đào luyện đức tin​

Thánh Don Bosco sống và hoạt động giữa những thanh thiếu niên nghèo tại Torino, Ý, trong bối cảnh xã hội đầy bất ổn. Ngài nhận ra rằng nếu chỉ giảng dạy giáo lý mà không chạm tới đời sống cụ thể của người trẻ, thì đức tin sẽ khó bén rễ. Từ đó, ngài xây dựng mô hình “nguyện xá”, một không gian vừa là nhà, vừa là trường, vừa là nhà thờ và cũng là sân chơi. Bốn chiều kích ấy không tách rời nhau, nhưng hòa quyện trong một môi trường sống duy nhất.

Trong mô hình này, “sân chơi” giữ một vai trò đặc biệt. Đó không chỉ là nơi để xả stress hay giết thời gian. Sân chơi là nơi hình thành tương quan, nơi linh mục và giáo lý viên hiện diện giữa người trẻ một cách gần gũi. Ở đó, tiếng cười mở ra cánh cửa của lòng tin; trò chơi tập thể trở thành nhịp cầu của tình thân. Thánh Don Bosco từng quan niệm rằng giáo dục phải bắt đầu từ tình yêu và sự hiện diện. Và nhiều khi, sự hiện diện ấy không diễn ra trên bục giảng, mà trên sân cỏ, giữa mồ hôi và nỗ lực chung.

Giáo huấn Kitô giáo luôn nhìn con người như một hữu thể toàn diện: thân xác, tâm lý, trí tuệ và linh hồn. Chăm sóc thân xác không hề đối lập với đời sống thiêng liêng. Ngược lại, một thân xác khỏe mạnh và một tinh thần quân bình là nền tảng để con người mở lòng với Thiên Chúa và tha nhân. Thể dục thể thao vì thế mang một ý nghĩa sâu xa hơn việc rèn luyện cơ bắp. Nó giúp con người học kỷ luật, biết tự chủ, giải tỏa căng thẳng và sử dụng năng lượng cách tích cực.
 

“Hệ thống dự phòng”: Thể thao như hàng rào luân lý

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi người trẻ phải đối diện với áp lực học tập, mạng xã hội và nhiều cám dỗ tiêu cực, thể thao trở thành một phương tiện dự phòng hữu hiệu. Don Bosco gọi phương pháp giáo dục của mình là “Hệ thống dự phòng”: thay vì đợi sai lầm xảy ra rồi sửa chữa, hãy tạo ra một môi trường tích cực để sai lầm khó có cơ hội nảy sinh. Sân chơi, theo nghĩa đó, là một “hàng rào bảo vệ” luân lý. Người trẻ bận rộn với những hoạt động lành mạnh sẽ ít có nguy cơ rơi vào lối sống buông thả hoặc lệch lạc.

Hơn thế nữa, thể thao còn là trường học của các nhân đức. Một trận bóng đá không chỉ nhằm tìm ra người chiến thắng. Trong từng đường chuyền, từng pha phối hợp, người ta học tinh thần đồng đội và sự hy sinh cho tập thể. Trong việc tôn trọng luật chơi và quyết định của trọng tài, người ta học sự công bằng và ý thức kỷ luật. Khi chiến thắng, người ta được mời gọi sống khiêm tốn; khi thất bại, người ta được rèn luyện đức kiên trì. Những giá trị ấy hoàn toàn tương hợp với đời sống đức tin.

Thể thao và đời sống giáo xứ tại Việt Nam

Trong thực tế mục vụ tại Việt Nam hôm nay, nhiều giáo xứ tổ chức các giải bóng đá, bóng chuyền, chạy bộ gây quỹ bác ái và nhiều hoạt động thể thao khác. Những sinh hoạt ấy không chỉ làm phong phú đời sống cộng đoàn mà còn tạo nên sự gắn kết giữa các thế hệ: người lớn cổ vũ, thanh niên thi đấu, thiếu nhi học hỏi. Khoảng cách giữa linh mục và giáo dân được thu hẹp khi mọi người gặp nhau không chỉ trong nhà thờ mà còn trên sân chơi.

Giáo xứ Tạ Xá tổ chức giải bóng đá liên xứ 2026

Tuy nhiên, thể thao chỉ thực sự mang ý nghĩa mục vụ khi giữ được định hướng đúng đắn. Nếu chạy theo thành tích, ganh đua quá mức hoặc biến hoạt động thành hình thức phô trương, tinh thần Tin Mừng sẽ bị đánh mất. Thể thao phải phục vụ con người, chứ không phải con người phục vụ thành tích. Vui chơi phải đi đôi với giáo dục; cạnh tranh nhưng không loại trừ.

Mô hình của Thánh Don Bosco nhắc nhở rằng người mục tử không chỉ giảng dạy, mà còn đồng hành. Sự hiện diện giữa người trẻ, trong tiếng cười, trong trò chơi, trong những buổi vận động chung, chính là một hình thức truyền giáo thầm lặng nhưng hiệu quả. Ở đó, đức tin được sống trước khi được giảng dạy.

Con đường nên thánh bắt đầu từ niềm vui

Trong một xã hội đầy biến động, khi người trẻ dễ bị cuốn vào thế giới ảo và những mối quan tâm phân tán, việc xây dựng những không gian thể thao lành mạnh trong giáo xứ trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Sân chơi có thể là nơi gieo mầm ơn gọi, nơi hình thành nhân cách và cũng là nơi đức tin được nuôi dưỡng trong niềm vui.

Bởi lẽ, đời sống thánh thiện không tách rời khỏi niềm vui chân thật. Và đôi khi, con đường dẫn đến sự trưởng thành trong đức tin lại bắt đầu từ một tiếng còi khai cuộc trên sân bóng, từ một bước chạy đầy nắng, hay từ một khoảnh khắc sẻ chia giữa những người cùng chơi với nhau trong tình huynh đệ.

Nguồn: GP Hưng Hoá