'Tổng tài' Nguyễn Văn Thiên: một cái tát, một bản án và phẩm giá con người

Chỉ một cái tát. Không phải ẩu đả, không gây thương tích nghiêm trọng. Nhưng một cái tát nơi công cộng vẫn đủ để pháp luật phải xử lý và dẫn đến một bản án hình sự. Với nhiều người, điều này có thể bị xem là “quá tay”. Nhưng nhìn kỹ hơn, đây không chỉ là câu chuyện của pháp luật, mà là câu chuyện về phẩm giá con người.

Trong đời sống thường ngày, chúng ta hay đánh giá sự việc dựa trên mức độ thiệt hại: có chảy máu không, có thương tật không, có hậu quả nặng nề không. Nhưng cả pháp luật hiện đại lẫn giáo huấn Công giáo đều không dừng ở đó. Một cái tát không chỉ là hành vi tác động lên thân thể; nó là sự xâm phạm danh dự và nhân phẩm của một con người, nhất là khi xảy ra trước mặt người khác.

Giáo hội nhìn phẩm giá con người như một giá trị nền tảng, không phụ thuộc vào địa vị xã hội, chức vụ hay quyền lực. Một người là “tổng tài” hay là lao động bình thường thì trước mặt Thiên Chúa, giá trị con người vẫn như nhau. Chính vì thế, không có cái tát nào được xem là “chấp nhận được” chỉ vì người ra tay có vị thế cao hơn.

Việc pháp luật can thiệp trong một hành vi tưởng như nhỏ cho thấy một ranh giới rõ ràng: xã hội không thể dung thứ việc dùng bạo lực dù rất nhẹ để giải quyết bất đồng hay thể hiện quyền lực. Ở điểm này, pháp luật và giáo huấn Công giáo gặp nhau: bạo lực không được phép trở thành thói quen, cũng không được coi là chuyện bình thường.

Bản án, xét cho cùng, không chỉ nhằm trừng phạt một cá nhân, mà nhằm khẳng định rằng phẩm giá con người phải được tôn trọng tuyệt đối. Với Giáo hội Công giáo, điều quan trọng hơn bản án là sự hoán cải: dám nhìn nhận sai lầm, dám xin lỗi, và học cách kiềm chế, đối thoại thay vì hành động theo cơn giận hay vị thế của mình.