Toàn văn bài giảng của Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Khảm trong thánh lễ an táng Đức Hồng y

Sáng ngày 27.3.2026, đã diễn ra thánh lễ an táng Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, nguyên Tổng Giám mục TGP TPHCM. Thánh lễ do Đức Tổng Giám mục Tổng giáo phận TPHCM Giuse Nguyễn Năng, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam chủ tế. Đồng tế có Đức Hồng y Phêrô Nguyễn Văn Nhơn, nguyên Tổng Giám mục TGP Hà Nội, Đức Tổng Gi ám mục Marek Zalewski, Đại diện Tòa Thánh tại Việt Nam, các vị Giám mục trong 27 giáo phận, các linh mục, tu sĩ nam nữ và giáo dân. 

Trong thánh lễ, Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Khảm, Giám mục giáo phận Mỹ Tho, một trong ba vị Giám mục được Đức Hồng y đặt tay truyền chức và là học trò ưu tú của ngài giảng lễ. Đức cha chia sẻ về mẫu gương người mục tử hiền lành, khiêm nhường với nhiều dấn thân, đóng góp phục vụ cho Giáo hội và xã hội. Ngài mời gọi cộng đoàn cùng cầu nguyện cho linh hồn Đức Hồng y.

Dưới đây là toàn văn bài giảng:

Tác giả thư Hípri viết rằng: “Khi đến trong thế gian, Đức Kitô đã nói 'Lạy Chúa này con đây, con đến để thực thi ý Chúa', rồi chúng ta cũng nghe thánh Luca trong bài Tin Mừng, lời cuối cùng của Chúa Giêsu trên thập giá 'Lạy Cha con xin phó thác linh hồn con trong tay Cha'. Lời đầu và lời cuối, hai lời nói đó gói gọn cuộc đời trần thế của Chúa Giesu và hai lời nói ấy diễn tả tất cả ý hướng và nội dung cuộc đời Chúa Giêsu là vâng phục thánh ý Thiên Chúa và tín thác trọn vẹn nơi ngài.

Đó cũng là mô hình mẫu cho tất cả những người được gọi là môn đệ của Chúa Giêsu, trong đó có Đức Hồng y G.B Phạm Minh Mẫn mà sáng hôm nay cộng đoàn quy tụ nơi đây dâng thánh lễ cầu nguyện cho ngài và tiễn đưa đến nơi an nghỉ cuối cùng.

Nhớ lại quá khứ ngày 10.3.1998, thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã bổ nhiệm Đức cha G.B Phạm Minh Mẫn làm Tổng Giám mục TGP TPHCM và đến ngày 2.4 năm đó thì ngài chính thức nhận chức, trong thời gian đó ngài có dịch sang tiếng Việt một bài thơ viết bằng tiếng Pháp tựa đề là “Huyền nhiệm ơn gọi”, rồi sau đó thì cha Nguyễn Duy phổ nhạc bài thơ viết như sau: “Chúa dựng nên con, chẳng cần đến con, nhưng cứu độ con ngài cần con đáp lời.

Cần một người cha cho dân của Chúa, thì Chúa đã chọn một ông cụ già, một ông lão quê; cần một tảng đá xây nền Hội Thánh, thì Chúa đã chọn một anh ngư phủ, một kẻ chối Thầy; cần một chứng nhân hô vang lời Chúa, thì Chúa đã chọn một tên bắt đạo, người thành Tacso” và bài thơ ấy kết luận thế này “như Apraham, như Phêrô, như Phaolô đã đứng lên đáp lại Lời Chúa, hôm nay con đây xin sẵn sàng đáp lại Lời Chúa.

Có một cha giáo lúc bấy giờ hỏi tôi là tại sao ĐGM không viết một lá thư thăm hỏi mọi người trong giáo phận và đồng thời trình bày luôn đường hướng mục vụ của ngài trong tương lai mà ngài lại đi phổ biến những bài thơ như thế này? Tôi không trả lời, nhưng trong thâm tâm tôi nghĩ rằng đơn giản bởi vì ngài thấy bài thơ đó diễn tả đúng tâm trạng của ngài khi được sai về Sài Gòn. Anh chị em đã biết, cha GB Phạm Minh Mẫn, trước đây là giám đốc ĐCV Thánh Quí Cần Thơ rồi được ĐTC bổ nhiệm làm giám mục phó giáo phận Mỹ Tho.

Làm Giám mục phó có nghĩa là còn trong thời gian chuẩn bị chưa chính thức điều hành giáo phận cho nên kinh nghiệm chưa có bao nhiêu, vậy mà bây giờ Chúa lại gọi về làm Tổng Giám mục, một giáo phận không những đông dân mà lại còn có một vị trí quan trọng trong cả Giáo hội Việt Nam nữa thì hỏi làm sao mà không rõ. Và vì thế khi ngài dịch bài thơ đó với câu kết luận “như Phêrô, như Phaolô đã đứng lên đáp lại Lời Chúa, thì hôm nay con đây sẵn sàng đáp lại Lời Chúa”.

Sẵn sàng đáp lại, thưa xin vâng trước tiếng gọi của Thiên Chúa nhưng mà lời xin vâng ấy không dựa vào sức mạnh và sự khôn ngoan của bản thân mình, mà lời xin vâng ấy là lời vâng phục của Đức Tin, là sự tín thác trọn vẹn nơi Thiên Chúa, Đấng kêu gọi mình. Tôi nghĩ rằng đây là chọn lựa nền tảng, là tâm tình căn bản trong cuộc đời Đức Hồng y GB khi ngài nhận TGP và còn là trong suốt cuộc đời của ngài. Nếu bởi vì ngài cảm nhận sự giới hạn của mình, và đằng khác sứ vụ được trao ban quá nặng nề cho nên ngài đã chọn niềm tín thác nơi Chúa thì đồng thời ngài ý thức rất rõ ràng nếu chỉ có một mình mình thôi thì không thể nào chu toàn sứ vụ này. Cho nên ngài mời gọi sự cộng tác của nhiều người, rất nhiều người.

Quý cha lớn tuổi ở Sài Gòn chắc sẽ nhớ, ngay khi ngài về nhận nhiệm vụ TGM, thì ngoài cha Tổng Đại diện ra, ngài đã đặt các đại diện giám mục để lo cho các thành phần Dân Chúa: linh mục, tu sĩ, giáo dân. Rồi ngài hình thành ban Tư vấn thường xuyên gặp mặt mỗi thứ Sáu hằng tuần và tôi nhớ là hầu như rất ít khi nào ngài bỏ buổi họp của Ban Tư vấn bởi vì buổi họp đó là lúc ngài có thể trình bày vấn đề, đồng thời có thể lắng nghe được những suy nghĩ, những nhận định dưới nhiều góc nhìn khác nhau trước khi đưa ra quyết định cuối cùng, đâu là quyết định tốt nhất, và ngài không chỉ mời gọi cộng tác một vài cá nhân linh mục tu sĩ mà đặc biệt quan tâm đến anh chị em giáo dân.

Ngài ý thức rất rõ nguồn lực giáo dân trong giáo phận là quan trọng, chỉ có điều là hình như nó chưa được khơi dậy, bây giờ làm sao phải tìm cách khơi dậy. Cho nên ngài tìm cách để khôi phục những hội đoàn truyền thống và đồng thời từng bước thành lập thêm các nhóm, các đoàn thể thuộc các giới, các ngành nghề khác nhau, nào là giới chức giáo chức, y tế, doanh nhân, và tất cả những công việc đó nhắm mục đích gì? Tôi khẳng định rằng, tất cả nhằm mục đích để làm cho các sứ mạng yêu thương như thầy Giêsu thực hiện và được lan toả đến nhiều người, càng nhiều càng tốt, cho nên tâm tình vâng phục thánh ý Thiên Chúa và tín thác trọn vẹn nơi Thiên Chúa là tâm tình căn bản trong đời sống của ngài, và ngài tiếp tục sống với tâm tình đó cho đến cuối đời.

Tuần vừa rồi bởi vì tôi cứ thấy sốt ruột nên lên bệnh viện thăm ngài. Ngài không nói được bởi vì đã đặt nội khí quản, mắt nhắm nghiền, hai tay thì bó chặt không được cử động, nhưng có lẽ vẫn còn tỉnh táo đôi chút bởi vì khi tôi chào và nắm tay thì thấy còn mấp máy. Tôi ra về và thấy lòng mình nặng trĩu. Có một sơ ở Mỹ Tho hỏi tôi về sức khỏe của Đức Hồng y, tôi chỉ nói ngài đang trải qua cuộc khổ nạn. Tôi nói thế vì tôi nhớ đến Chúa Giêsu trên thập giá, chịu đóng đinh lơ lửng giữa trời và đất, trong giây phút đó, trong cái thân phận con người của mình, Chúa cảm nhận sự bất lực hoàn toàn trước cái chết, nhưng mà cảm nhận bất lực ấy nó không khiến ngài tuyệt vọng.

Chính trong giây phút ấy, ngài kêu lên 'Lạy Cha con xin phó thác linh hồn con trong tay Cha', cái tiếng kêu ấy là của tín thác. Tiếng kêu ấy mở ra một chân trời mới, một chân trời chứa chan hy vọng và ngập tràn sự sống không chỉ cho một mình con người Đức Giêsu mà là cho tất cả những ai tin vào Người.

Tôi tin rằng Đức Hồng y cũng sống với tâm tình đó cho dẫu cảm nhận sự bất lực hoàn toàn trước cái chết thì đáy thẳm tâm hồn ngài vẫn kêu lên: “Lạy Chúa, con xin phó thác linh hồn con trong tay Chúa”.

Và chúng ta tin tưởng chắc chắn rằng Chúa Giêsu Kitô giang rộng vòng tay yêu thương để đón nhận người môn đệ thân tín của mình. Cho nên để kết thúc ít lời chia sẻ này, tôi chỉ muốn mời anh chị em cùng với tôi trong tâm tình cầu nguyện: “Lạy Chúa Giêsu, chúng con xin phó dâng linh hồn Đức Hồng y kính yêu trong tay Chúa. Khi xưa Chúa đã hứa với các môn đệ Thầy đi để dọn chỗ cho các con, để Thầy ở đâu thì các con cũng sẽ ở đó với Thầy. Xin Chúa thương thực hiện lời hứa ấy nơi Đức Hồng y của chúng con, ban cho ngài được ở bên Chúa mãi mãi”.

Hoàng Long báo CGvDT ghi