Tình hình đàn áp Kitô giáo ở Iran dưới thời Lãnh đạo của Ali Khamenei

Ali Khamenei đã giữ vị trí Lãnh tụ Tối cao của Iran từ năm 1989, và dưới thời lãnh đạo của ông, Iran được coi là một trong những quốc gia đàn áp Kitô giáo nghiêm trọng nhất thế giới. Theo các báo cáo từ các tổ chức nhân quyền quốc tế, Kitô giáo bị xem là mối đe dọa đến an ninh quốc gia và hệ tư tưởng Hồi giáo Shia, đặc biệt là đối với những người cải đạo từ Hồi giáo (gọi là "murtad" hoặc bội giáo). Chính phủ Iran công nhận một số cộng đồng Kitô giáo lịch sử như Armenian và Assyrian, nhưng họ bị hạn chế nghiêm ngặt, trong khi các nhóm Kitô hữu cải đạo (bao gồm Tin lành, Công giáo và các nhà thờ gia đình) bị đàn áp khốc liệt hơn. Sự đàn áp này bao gồm bắt giữ, tra tấn, tù tội, và thậm chí án tử hình, với mục tiêu loại bỏ ảnh hưởng "phương Tây" mà chính quyền cho là gắn liền với Kitô giáo.

Số lượng Kitô hữu ở Iran ước tính dưới 100.000 người trong dân số khoảng 80 triệu, nhưng giáo hội ngầm (underground church) đang phát triển nhanh chóng, bất chấp rủi ro. Các tổ chức như Open Doors xếp Iran ở vị trí cao trong danh sách các quốc gia đàn áp Kitô hữu, với điểm số cao về bạo lực và áp lực xã hội. Lãnh tụ Khamenei và các quan chức cấp cao thường xuyên chỉ trích Kitô giáo là "kẻ thù của Hồi giáo" và "mối đe dọa an ninh", dẫn đến việc tăng cường giám sát bởi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).

Các hình thức đàn áp chính dưới thời Khamenei

• Bắt giữ và tù tội hàng loạt: Kitô hữu, đặc biệt là những người cải đạo, thường bị bắt trong các cuộc đột kích vào nhà thờ gia đình (house churches). Năm 2024, số lượng Kitô hữu bị kết án tù tăng gấp sáu lần so với năm trước, với tổng cộng 96 người cải đạo bị kết án tổng cộng 263 năm tù. Tehran là trung tâm đàn áp, với gần 100 người bị kết án tù dài hạn chỉ vì thực hành đức tin. Các cáo buộc phổ biến là "tuyên truyền chống chế độ", "phá hoại an ninh quốc gia" hoặc "gián điệp cho phương Tây".
• Tra tấn và lạm dụng: Nhiều Kitô hữu bị tra tấn trong quá trình thẩm vấn, bao gồm đánh đập, cách ly và ép buộc ký cam kết từ bỏ đức tin. Báo cáo từ Human Rights Watch và Article 18 ghi nhận các trường hợp bị đánh roi (flogging), như trường hợp Ghazal Marzban, một người cải đạo Công giáo, bị kết án 6 tháng tù, 74 roi đánh và các hình phạt bổ sung vào năm 2024. IRGC ngày càng tham gia vào các vụ bắt giữ, dẫn đến bạo lực gia tăng.
• Cấm thờ phượng và tài liệu tôn giáo: Chỉ có bốn nhà thờ nói tiếng Farsi được phép hoạt động, nhưng chúng bị đóng cửa kể từ đại dịch COVID-19. Kitô hữu không được phép sở hữu Kinh Thánh bằng tiếng Farsi hoặc tiếp xúc với người cải đạo. Các cộng đồng Công giáo và Tin lành bị cấm truyền giáo, và việc cải đạo từ Hồi giáo bị coi là tội bội giáo, có thể dẫn đến án tử hình theo quan điểm của nhiều học giả Shia bảo thủ, bao gồm cả người sáng lập Cộng hòa Hồi giáo, Ayatollah Khomeini. Kitô hữu lịch sử (Armenian, Assyrian) bị đối xử như công dân hạng hai, với phân biệt đối xử pháp lý và xã hội.
• Giám sát và đàn áp trực tuyến: Chính quyền tăng cường kiểm soát các hoạt động truyền giáo trực tuyến, với "quân đội mạng" do Khamenei chỉ đạo nhằm "bảo vệ" chế độ khỏi các mối đe dọa tôn giáo. Kitô hữu bị buộc phải tham gia các buổi "tái giáo dục Hồi giáo" hoặc lưu vong nội địa.
• Tử vong và hành quyết: Ít nhất 19 Kitô hữu bị giết hại bởi lực lượng an ninh trong các cuộc biểu tình toàn quốc, và hàng trăm người bị hành quyết hàng năm với cáo buộc liên quan đến tôn giáo. Năm 2024, Iran thực hiện hơn 900 vụ hành quyết, nhiều trong số đó nhắm vào thiểu số tôn giáo. Các lãnh đạo Kitô giáo như mục sư bị ám sát hoặc biến mất.

Dù Tổng thống Masoud Pezeshkian (nhậm chức 2024) tự nhận là người cải cách, ông vẫn trung thành với Khamenei, với các chính sách đàn áp Ki tô giáo. Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Mỹ (USCIRF) tiếp tục xếp Iran là quốc gia đáng quan ngại đặc biệt, khuyến nghị thêm trừng phạt. Bất chấp đàn áp, cộng đồng Kitô hữu Iran đang phát triển, với hàng trăm nghìn người cải đạo bí mật, chủ yếu qua các nhà thờ ngầm và trực tuyến. Các chuyên gia nhận định rằng chế độ sợ hãi sự lan tỏa của Kitô giáo vì nó đại diện cho sự phản kháng chống lại hệ tư tưởng nhà nước.

Nhìn chung, dưới thời Khamenei, đàn áp Kitô giáo là chính sách nhà nước có hệ thống và cực đoan. Cái chết của ông là bước ngoặt lớn, nhưng chưa thay đổi ngay lập tức thực tế đàn áp. Iran vẫn là quốc gia đáng lo ngại nhất về tự do tôn giáo. Các tổ chức như USCIRF, Article 18 và Open Doors tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến hậu Khamenei.