Sự trỗi dậy và suy thoái của phong trào hoạt động đồng giới

Trong bài viết “The Rise and Fall of Gay Activism” tạm dịch là sự trỗi dậy và suy thoái của phong trào hoạt động đồng giới (20/01/2026) đăng trên Firstthings, Scott Yenor nhìn lá cờ Pride ( lá cờ Cầu Vồng, biểu tượng quen thuộc của cộng đồng LGBTQ+). như một “biểu tượng” của nước Mỹ cấp tiến và cho rằng phong trào quyền đồng tính đã vượt lên thành câu chuyện trung tâm về tự do hiện đại ở Hoa Kỳ. Theo tác giả, quyền đồng tính được quảng bá như một lý tưởng “toàn dân”: người đồng tính có thể thuộc mọi tầng lớp, mọi sắc tộc, mọi giới; vì thế, nó dễ trở thành một “dự án quốc dân” hơn nhiều phong trào dân quyền khác.

Yenor mô tả lịch sử phong trào theo ba “làn sóng”. Làn sóng thứ nhất (gắn với huyền thoại Stonewall và phản văn hóa thập niên 1960–1970) được ông mô tả như một giai đoạn “queer” mang tính nổi loạn: nhấn mạnh sự khác biệt, thách thức chuẩn mực xã hội, tôn vinh lối sống đối nghịch với giá trị “tư sản” truyền thống. Tác giả dẫn nhiều trích dẫn và ví dụ văn hóa, văn học để lập luận rằng giai đoạn này vừa muốn gây sốc vừa lại đòi xã hội tôn trọng, tạo ra một mâu thuẫn chiến lược: đã tự nhận là “kẻ phá vỡ chuẩn mực”, thì khó đồng thời xin được công nhận như “bình thường”.

Từ đó, theo ông, phong trào buộc phải chuyển sang làn sóng thứ hai: “quyền” thay vì “giải phóng”. Lá cờ Pride và Pride Month được tái định khung thành biểu tượng của đa dạng ôn hòa, chú trọng hòa nhập: nhấn mạnh hình ảnh người đồng tính “giống mọi người”, quan tâm đến các quyền dân sự như phúc lợi bạn đời, thăm nom bệnh viện, phẩm giá, chống kỳ thị. Tác giả cho rằng đây là một chiến lược truyền thông, liên minh: đưa gương mặt “dễ chấp nhận” ra trước công chúng và đẩy những biểu hiện gây phản cảm vào bóng tối. Ông nhận định chiến lược này đã góp phần thay đổi dư luận và làm cho phản đối xã hội trở nên “đắt giá” về mặt danh tiếng.

Tuy nhiên, Yenor nói làn sóng hai chứa một nhập nhằng: đó là cải hóa đời sống cộng đồng để tiến tới “bình thường” thật sự, hay chỉ là tuyên truyền hình ảnh để thắng thế chính trị rồi mở đường cho đa dạng cực đoan hơn? Ông cho rằng câu trả lời nghiêng về vế sau, và vì thế xuất hiện làn sóng thứ ba: mở rộng chương trình nghị sự sang các nội dung giới tính – bản dạng – giáo dục, đồng thời dùng ngôn ngữ quyền, đồng thuận, tôn trọng và “phẩm giá” để đòi chuẩn hóa những điều từng bị xem là lệch chuẩn.

Tác giả dự đoán làn sóng ba có thể gây “phản ứng ngược”, làm suy yếu thành quả trước đó. Ông viện dẫn một số số liệu thăm dò để nói rằng mức ủng hộ hôn nhân đồng giới có dấu hiệu chững hoặc giảm trong vài nhóm/các nước. Từ lập trường xã hội bảo thủ, ông kết luận chiến lược hiệu quả nhất là “vạch ra thực tại” mà ông cho rằng đã bị che giấu, thúc đẩy nghiên cứu và truyền thông về các hệ quả xã hội, qua đó tạo nền cho một cuộc “đảo chiều” văn hóa.