SSPX là gì? Tìm hiểu về nhóm Công giáo truyền thống gây nhiều tranh cãi

Hiệp hội Thánh Piô X (SSPX) là một nhóm Công giáo theo khuynh hướng truyền thống, chưa hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội Công giáo và hiện đang ở trong tình trạng không quy chuẩn về mặt giáo luật.

Từ lâu, nhiều vị lãnh đạo Giáo hội cũng đưa ra những đánh giá tương tự đối với SSPX một huynh đoàn linh mục gây tranh cãi, nổi tiếng với việc cử hành Thánh lễ Latinh theo hình thức truyền thống và chống đối các cải tổ của Công đồng Vatican II.

Nguồn gốc và lập trường của SSPX

Theo chính SSPX mô tả trên trang web của mình, nguyên tắc nền tảng của nhóm là “chức linh mục và mọi điều liên quan đến chức linh mục, và chỉ những gì liên quan đến chức linh mục”.

SSPX được thành lập vào năm 1970 bởi Tổng Giám mục Marcel Lefebvre, một giáo sĩ người Pháp nổi tiếng với lập trường phê phán gay gắt nhiều thay đổi của Công đồng Vatican II.

Ngoài việc phản đối các cải cách phụng vụ, Đức Tổng Giám mục Lefebvre còn chống lại:

• Đối thoại đại kết, vốn coi các tôn giáo khác là có giá trị và mang lại ích lợi;
• Tính hiệp đoàn, tức quan điểm cho rằng Giáo hội nên được điều hành chủ yếu thông qua các hội đồng giám mục và các tiến trình mang tính tập thể.

Hiện nay, SSPX điều hành các nhà nguyện, tu viện, cơ sở truyền giáo và các chủng viện trên khắp thế giới, với vài trăm linh mục và vài trăm chủng sinh.

Biến cố năm 1988 và hệ quả giáo luật

Thời điểm gây tranh cãi lớn nhất của SSPX xảy ra vào năm 1988, khi Đức Tổng Giám mục Lefebvre tấn phong bốn giám mục tại Écône (Thụy Sĩ) mà không có phép của Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II.

Chỉ vài giờ sau, Vatican tuyên bố rằng Lefebvre và bốn giám mục này đã tự động mắc vạ tuyệt thông.

Trong Tông thư Ecclesia Dei, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II khẳng định rằng:

“Không thể trung thành với Truyền thống mà lại phá vỡ sự hiệp thông Giáo hội với người mà, nơi con người Thánh Phêrô, chính Đức Kitô đã trao phó sứ vụ hiệp nhất trong Giáo hội.”

Năm 2009, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đã giải vạ tuyệt thông cho bốn giám mục này, nhưng đồng thời ngài nhấn mạnh rằng SSPX vẫn không có quy chế giáo luật, và vì thế “các thừa tác viên của họ không thi hành tác vụ hợp pháp trong Giáo hội”.

Những nhượng bộ mục vụ dưới triều Giáo hoàng Phanxicô

Đức Giáo hoàng Phanxicô đã mở rộng một số đặc quyền mục vụ cho SSPX:

• Trong Năm Thánh Lòng Thương Xót 2015–2016, ngài công nhận việc xưng tội với các linh mục SSPX là thành sự, và sau đó gia hạn vĩnh viễn quyết định này.
• Năm 2017, ngài phê chuẩn một cơ chế cho phép các linh mục SSPX chứng hôn thành sự, với điều kiện được sự cho phép của giám mục địa phương.

Người Công giáo có được tham dự Thánh lễ SSPX không?

Một số tín hữu tìm đến các Thánh lễ do SSPX cử hành vì sự trang nghiêm và trung thành với hình thức phụng vụ cổ truyền. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu điều này có được phép hay không.

Ông Jimmy Akin, nhà hộ giáo cao cấp của Catholic Answers, cho biết rằng SSPX “hiện không còn ở trong tình trạng ly giáo”.

Ông giải thích rằng:

• Năm 1988, việc tấn phong giám mục bất tuân đã bị coi là hành vi ly giáo và dẫn đến tuyệt thông;
• Việc giải vạ năm 2009 cho thấy SSPX không còn bị xem là ly giáo, vì nếu không, vạ tuyệt thông sẽ tự động tái lập.

Tuy nhiên, các linh mục SSPX hiện nay cử hành Thánh lễ mà không có sự cho phép thích đáng, tạo nên một tình trạng không quy chuẩn về giáo luật.

Theo Bộ Giáo luật, tín hữu Công giáo có quyền tham dự Thánh lễ và rước lễ trong bất kỳ nghi thức Công giáo nào. Vì SSPX sử dụng nghi thức Thánh lễ năm 1962 đã được phê chuẩn, nên tín hữu có thể tham dự và rước lễ, dù hoàn cảnh giáo luật là bất thường.

Lời cảnh báo của Giáo hội

Dù không bị cấm tuyệt đối, nhiều vị lãnh đạo Giáo hội vẫn khuyến cáo tín hữu không nên tham dự Thánh lễ SSPX, trừ khi có lý do nghiêm trọng.

Năm 1995, Đức ông Camille Perl lúc đó là thư ký Ủy ban Giáo hoàng Ecclesia Dei cho biết:

“Các Thánh lễ của SSPX là thành sự, nhưng việc tham dự được xem là không hợp luân lý, trừ khi tín hữu bị ngăn trở nghiêm trọng về thể lý hoặc luân lý để tham dự Thánh lễ do một linh mục hiệp thông trọn vẹn cử hành.”

Một thư năm 1998 cũng cảnh báo về “não trạng ly giáo” của SSPX và cho biết Tòa Thánh liên tục khuyên tín hữu không nên tham dự các Thánh lễ do hội này tổ chức.

Theo CNA