Lịch sử nhân loại cho thấy sự dị biệt giữa các nền văn học không chỉ xuất phát từ khác biệt địa lý hay bối cảnh xã hội, mà trước hết bắt nguồn từ sự phân tán ngôn ngữ của con người sau biến cố Tháp Babel. Từ đó, mỗi dân tộc đã hình thành cho mình một cách diễn đạt riêng, một thế giới biểu tượng và mỹ cảm riêng, phản ánh căn tính văn hóa đặc thù của mình.

Trong viễn tượng Kitô giáo, sự phân tán ấy không phải là điểm kết thúc. Nhờ mầu nhiệm Cứu Thế, tiến trình phục hồi sự thống nhất nguyên thủy của nhân loại đã được khởi sự, đặc biệt được biểu lộ qua biến cố Chúa Thánh Thần hiện xuống. Tuy sự thống nhất ấy chỉ đạt tới mức viên mãn trong thời cánh chung, nhưng ngay trong dòng lịch sử, Giáo hội Công giáo đã hiện diện như một bí tích sống động: dấu chỉ hữu hình của sự hiệp nhất đang được tái lập.

Sự hiệp nhất ấy không xóa bỏ khác biệt, nhưng ôm lấy khác biệt và thánh hóa khác biệt. Đó là một sự thống nhất trong tình yêu Thiên Chúa, đồng thời là một sự phong phú trong cách thế biểu đạt, như hình ảnh “y phục rực rỡ muôn màu” mà Thánh Vịnh dùng để nói về hiền thê của Đức Vua. Trong Giáo hội, mỗi dân tộc, mỗi nền văn hóa được mời gọi đóng góp sắc màu riêng của mình vào kho tàng chung của đức tin và nhân loại.

Cuốn sách này ra đời trong viễn tượng ấy. Tác phẩm mong muốn giới thiệu và suy tư về văn học Công giáo Việt Namnhư một sắc màu độc đáo trong tấm y phục rực rỡ của Giáo hội hoàn vũ. Đó là một nền văn học mang chiều sâu đức tin Kitô giáo, đồng thời thấm đẫm hồn cốt dân tộc Việt Nam; một nền văn học không đứng bên lề, nhưng là thành phần hữu cơ của văn học quốc gia.

Với tinh thần đó, cuốn sách không chỉ nhằm trình bày một mảng văn học chuyên biệt, mà còn góp phần khẳng định giá trị đối thoại giữa đức tin và văn hóa, giữa truyền thống dân tộc và tính phổ quát của Công giáo. Qua những trang viết này, người đọc được mời gọi chiêm ngắm sự phong phú của đức tin khi được diễn tả bằng tiếng nói, tâm hồn và kinh nghiệm sống của người Việt Nam.

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU

Khái luận về Văn học Công giáo Việt Nam

Chương 1. Hiện tình nghiên cứu Văn học Công giáo Việt Nam
Chương 2. Thế nào là Văn học Công giáo Việt Nam
Chương 3. Có một nền Văn học Công giáo Việt Nam
Chương 4. Quốc tịch của tác giả và tác phẩm
Chương 5. Phân định các thời kỳ văn học

PHẦN THỨ NHẤT

Văn học Công giáo Việt Nam phát sinh
(Từ khởi thủy đến giữa thế kỷ XVII)

Chương 1. Bối cảnh lịch sử
Chương 2. Sự thành hình của ngôn ngữ Công giáo
Chương 3. Văn học Công giáo truyền khẩu
Chương 4. Văn học Công giáo Nhật Bản và Trung Hoa
        liên hệ đến Văn học Công giáo Việt Nam
Chương 5. Văn học Công giáo Việt Nam chữ Nôm
Chương 6. Công cuộc sáng chế chữ Quốc ngữ
Chương 7. Văn học Công giáo chữ Quốc ngữ
Chương 8. Văn học Công giáo chữ Quốc ngữ (tiếp theo)
Chương 9. Các tác phẩm quốc sử và giáo sử bằng ngoại ngữ
Chương 10. Kết luận về thời kỳ thứ nhất