Rước lễ trong mùa Phục Sinh?

Chúng ta đang sống trong niềm hân hoan vui mừng của Mùa Phục Sinh, chuỗi thời gian trọng đại nhất trong năm Phụng vụ cử hành “niềm vui tuyệt đối” mừng mầu nhiệm “Chúa đã Sống lại thật rồi”. Lời chào của Đấng Phục Sinh: “Bình an cho anh chị em,” không dừng lại ở dịp đại lễ, mà còn mở rộng niềm vui cứu độ suốt 50 ngày của mùa cực thánh, liên kết  những ai trung thành sống đức tin này như một lễ Phục sinh duy nhất..  

I. MỐI LIÊN HỆ GIỮA VIỆC RƯỚC LỄ & MÙA PHỤC SINH?

Mùa Phục sinh “khởi đi từ Lễ Vượt Qua,” mở ra một giai đoạn hân hoan mừng Chúa Sống lại, được gọi là mùa Pentecost (Hiện Xuống). Về thời gian, Mùa Phục Sinh kéo dài “Năm mươi ngày, từ Chúa Nhật Lễ Phục Sinh đến Chúa Nhật Lễ Đức Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, được cử hành trong niềm hân hoan phấn khởi, như một ngày lễ duy nhất; hơn thế, như một Đại Chúa Nhật” (AC 27).

Các giáo phụ dạy rằng mỗi ngày này phải cử hành trong niềm hân hoan của Chúa Nhật Phục sinh. Vì thế, việc hát Al-lê-lui-a giúp chúng ta tham dự vào bài tụng ca của tất cả những ai “đã được mua về bằng máu của Con Chiên,” đặt Nến Phục Sinh luôn cháy sáng giữa cung thánh mời gọi tín hữu đón nhận và chia sẻ niềm vui của Chúa Giêsu Kitô Phục Sinh là nền tảng đức tin Kitô giáo.

Do đó, mầu nhiệm Chúa sống lại mang ý nghĩa đặc biệt để mỗi tín hữu tích cực tham gia các nghi lễ cực trọng, tin tưởng vào sự chiến thắng thần chết của Đức Giêsu phục sinh, có thể ban cho họ đời sống vĩnh cửu là được sống lại cùng Người. Vì thế, họ ý thức sống mầu nhiệm Phục Sinh nhờ thực thi giới răn nền tảng Kitô Giáo, cũng là di ngôn của Chúa Giêsu trong cuộc sống hiện tại: “Thầy ban cho anh em một điều răn mới là anh em hãy thương yêu nhau như Thầy đã yêu thương anh em” (Ga 13, 14).

Để cụ thể hoá, Giáo lý dạy thêm về thực hành trong Mùa Phục Sinh như sau: “Vì yêu thương, Đức Kitô đã chết cho chúng ta, nên mỗi khi tưởng niệm cuộc tử nạn của Người TRONG THÁNH LỄ, chúng ta XIN NGƯỜI BAN TÌNH YÊU CHO CHÚNG TA nhờ Chúa Thánh Thần ngự đến; […] và khi đã lãnh nhận hồng ân tình yêu, chúng ta hãy chết cho tội lỗi và sống cho Thiên Chúa”(GLCG 1394). Nghĩa là, Hội Thánh tha thiết kêu mời các tín hữu tích cực đón nhận Mình Thánh Chúa – Dấu chứng Tình Yêu của Đấng Phục Sinh, hay còn gọi là rước lễ, hiệp lễ, nhất là trong Mùa Phục Sinh.

II. TẠI SAO TÍN HỮU CẦN THỰC THI LUẬT RƯỚC LỄ TRONG MÙA PHỤC SINH?

Giáo luật điều 920 §1 quy định: “Sau khi đã rước lễ lần đầu, tất cả mọi tín hữu buộc phải rước lễ mỗi năm ít là một lần. §2. Phải chu toàn mệnh lệnh này trong mùa Phục Sinh, trừ khi phải chu toàn vào một thời gian khác trong năm vì một lý do chính đáng”.

Lý do của khoản luật này không chỉ dừng lại ở tình trạng đã xảy ra trong lịch sử Giáo Hội và định tín của công đồng Latêranô IV năm 1215, nguyên do là có nhiều người nguội lạnh, chẳng mấy khi đi nhà thờ, hoặc một số người lại quá đạo đức đi lễ thường xuyên nhưng không dám lên rước lễ vì cảm thấy mình bất xứng; luật ra để thúc đẩy họ tối thiểu một năm hãy liệu xưng tội rước lễ một lần.

Thực ra tín hữu cần hiểu rằng, Mầu Nhiệm Phục Sinh đã hoàn tất và làm hiện tại hóa ý nghĩa của việc Đấng Cứu Thế thiết lập bí tích Thánh Thể, “một việc để nhớ đến cái Chết và sự Sống lại của Người, và Người truyền cho các Tông Đồ Người, “những vị Người đặt làm tư tế của Giao Ước Mới” phải cử hành bí tích này cho tới khi Người lại đến” (GLCG 1337). Vì thế, việc lãnh nhận Mình Thánh Chúa hay còn gọi là rước lễ làm tăng trưởng sự hiệp thông, kết hợp thân mật người tín hữu với Chúa Ki-tô như chính Ngài chỉ dẫn: “Như Chúa Cha là Đấng hằng sống đã sai tôi, và tôi sống nhờ Chúa Cha thế nào, thì kẻ ăn tôi, cũng sẽ nhờ tôi mà được sống như vậy” (Ga 6,57). Nhờ việc rước lễ, các tín hữu công bố cho nhau bảo chứng của Tin Mừng: ‘Đức Kitô đã phục sinh!’ Giờ đây cũng vậy, sự sống và sự phục sinh cũng được trao ban cho ai lãnh nhận Đức Kitô.” (GLCG 1391).

Vì thế, dù chẳng ai được coi là xứng đáng lãnh nhận Thánh Thể Chúa, nhưng người tín hữu nào cũng cần Chúa thăm viếng và nâng đỡ như bệnh nhân cần thầy thuốc. Lời nguyện trước khi rước lễ vẫn là một lời mời gọi chúng ta can đảm đón rước Mình Thánh để kết hiệp mật thiết với Đấng Phục Sinh và phát sinh hoa trái đức tin: “Lạy Chúa, con chẳng đáng rước Chúa ngự vào nhà linh hồn con, nhưng xin Chúa phán một lời thì linh hồn con sẽ lành mạnh” (Mt 8,8). Điều này giải thích lý do Hội Thánh thúc bách mỗi tín hữu thực thi luật buộc phải tham dự Thánh lễ ngày Chúa nhật và các lễ trọng, cũng như rước lễ mỗi năm ít là một lần, đặc biệt là trong mùa Phục Sinh.

Tại Việt Nam, thời gian cần thiết để giữ luật buộc rước lễ trong mùa Phục Sinh là TỪ THỨ TƯ LỄ TRO CHO ĐẾN HẾT LỄ CHÚA BA NGÔI[1]. Cũng xin đừng quên khoản luật về việc xưng tội:“Mọi tín hữu, sau khi đến tuổi khôn, buộc phải xưng các tội trọng của mình một cách trung thực, một năm ít là một lần” (Giáo luật điều 989).

III. NÊN RƯỚC LỄ TRÊN TAY HAY TRÊN MIỆNG?

Rước lễ là một hành động kết hiệp thiêng liêng và khẳng định “sự sống và sự phục sinh cũng được trao ban cho ai lãnh nhận Đức Kitô.” Giáo Hội ý thức sự cao cả của bí tích cực trọng này nên ra sức tôn kính và cổ võ “Các vị mục tử nên dạy cho tín hữu, đã rước lễ lần đầu, biết về ý nghĩa giới răn của Giáo hội liên quan đến việc Rước Mình Thánh Chúa trong mùa này”[2] Tuy nhiên, việc rước lễ thế nào mới đủ tôn kính trước sự cao cả của Mình Máu Chúa, BẰNG TAY hay BẰNG MIỆNG?

Xét về mặt lịch sử, chúng ta có thể thống nhất rằng vào thời kỳ đầu của Giáo hội, khi Chúa Giêsu khi thiết lập Bí tích Thánh Thể, Người “cầm lấy bánh, đọc lời tạ ơn, bẻ ra và trao cho các môn đệ” (Lc 22, 19). Điều này cho thấy: suốt mười thế kỷ đầu, Giáo hội duy trì việc rước lễ trên tay. 

Sau đó là sự xuất hiện của việc rước lễ trên miệng và bái gối nhằm nhấn mạnh lòng tôn kính sự hiện diện thật sự của Chúa Kitô, cũng là để tránh những hình thức mê tín dị đoan như chôn bánh thánh để cầu mùa màng tốt, hay không rước mà lại đem Mình Thánh Chúa đi chỗ khác dùng vào việc ma thuật… Bên cạnh đó, ngày càng nhiều người ý thức về tính thiêng liêng của Mình Thánh Chúa, thậm chí cho rằng chỉ có linh mục mới được chạm vào bánh thánh. 

Phải đợi đến Công Đồng Vaticanô II, việc rước lễ bằng tay và rước Máu Thánh Chúa mới khôi phục lại, giúp người tín hữu có sự lựa chọn tự do giữa hai cách rước lễ nói trên. Theo Bộ Phụng Tự và Kỷ luật Bí tích: Tín hữu được phép lựa chọn rước lễ bằng tay hay trên lưỡi, quì xuống hay đứng lên khi rước Mình Máu Thánh Chúa Kitô trong Thánh lễ[3]. Tại Việt Nam, các tín hữu ĐƯỢC RƯỚC LỄ TRÊN TAY, tư thế tôn kính là ĐỨNG VÀ CÚI MÌNH thờ lạy Chúa Kitô trước khi rước lễ. Tuy nhiên, để khỏi mất giờ, nên cúi mình khi người đi liền trước đang rước lễ (x. QCSL 160-161, 284, 390). Cần lưu ý, nếu rước lễ trên tay, thì buộc phải rước ngay Mình Thánh Chúa vào miệng trước mặt thừa tác viên cho rước lễ.

Tuy nhiên, Điều quan trọng và cốt yếu không phải cách rước lễ mà là tấm lòng cung kính của tín hữu khi tham dự bữa tiệc Thánh Thể và đón nhận Mình Thánh Chúa Kitô phục sinh với lòng tin yêu và tôn kính. Đừng quên rằng: “Bất cứ ai ăn Bánh hay uống Chén của Chúa cách bất xứng, thì cũng phạm đến Mình và Máu Chúa” (1 Cr 11:27). Hãy cẩn thận ý thức được sạch tội trọng, để khỏi rước lễ khi phạm thánh.

Dưới đây là vài điều cần lưu ý về thái độ của người tín hữu cần làm khi rước lễ:

1. Khi thừa tác viên nói: “Mình Thánh Chúa Kitô”, tín hữu cần thưa: “Amen”.
2. Khi rước lễ bằng miệng, nên mở miệng đủ rộng (nhưng đừng quá mức), để thừa tác viên có thể đặt Mình Thánh vào lưỡi của bạn
3. HĐGM Việt Nam khuyến khích tín hữu rước lễ trên tay. Lưu ý, cần rửa tay sạch, BÀN TAY NGỬA LÊN VÀ HƠI KHUM LẠI, TAY TRÁI TRÊN TAY PHẢI, RỒI CUNG KÍNH LẤY TAY PHẢI cầm Mình Thánh đưa vào miệng.
4. Nếu phải bế con nhỏ, thì nên rước lễ bằng miệng, để tránh làm rơi Thánh Thể.
5. Kiêng ăn nhịn uống một giờ đừng quên, không uống rượu bia trước khi rước lễ,..

KẾT LUẬN:

Trong Đêm Canh Thức Vượt Qua, Ngọn nến sáng được lan truyền từ Nến Phục Sinh đến tất cả mọi người, như nhắc nhớ mỗi chúng ta về ngọn nến sáng đức tin mà mỗi Kitô hữu đã nhận được vào ngày chịu phép Rửa Tội,. Điều này mời gọi mỗi người phải giữ vững ngọn lửa đức tin ấy trong suốt cuộc đời mình khi bước theo Chúa trên nẻo đường Thập Giá. Điều này thật ý nghĩa, khi mỗi người tham dự vào hành trình của Tuần Thánh để tưởng nhớ cuộc tử nạn và phục sinh của Chúa Giêsu, để khẳng định niềm tin rằng Con Thiên Chúa đã chịu chết và sống lại để con người được sống muôn đời, thì mỗi chúng ta cũng cần được thắp sáng đức tin ấy bằng việc làm của đức tin, đức ái và lòng cậy trông được thắp lên trong ánh sáng phục sinh, diễn tả lại trong ánh sáng hy vọng của đời thường.

Lm. Phaolô Nguyễn Khắc Trọng

Trưởng Ban Phụng tự Giáo phận Bắc Ninh

[1] chiếu theo điều 217 của Công Đồng Đông Dương lần thứ nhất, năm 1934 và thông báo của Uỷ Ban Giám mục về Phụng Vụ, số VII, ngày 10.08.1971

[2] Huấn thị về việc Chuẩn bị và cử hành Đại lễ Phục sinh, 104

[3] Bộ Phụng tự và Kỷ Luật Bí tích, Huấn thị Redemptionis Sacramentum (Bí tích Cứu độ), no. 91-92