Người ta thường gọi ngài là “ông già Nam Bộ” không phải vì tuổi tác, mà vì nụ cười hiền hậu, giọng nói miền Tây đậm đà và lối sống gần gũi như một người ông trong xóm đạo nhỏ. Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn mang phẩm tước cao quý của Giáo hội, nhưng trái tim ngài vẫn mãi là một mục tử giản dị, âm thầm phục vụ.
Từ những năm làm Tổng Giám mục Sài Gòn (1998–2014), ngài đã nổi tiếng với thói quen thăm giáo xứ bất ngờ. Không xe hộ tống, không báo trước, ngài chỉ cần một chiếc xe đơn sơ, đôi khi là dép cao su quen thuộc, lặng lẽ ghé thăm những giáo điểm vùng ven. Có lần, vào một buổi tối Chúa Nhật mưa tầm tã tại giáo xứ Đông Quang (Hóc Môn), ngài chống gậy bước vào nhà thờ. Cha chánh xứ Giuse Phạm Đình Đại ngạc nhiên: “Đức Hồng Y đến thăm dù trời mưa lớn, cử chỉ ấy nói lên tình thương to lớn biết bao!” Những chuyến vi hành như thế không chỉ mang Lời Chúa, mà còn mang hơi ấm của một người cha đến với giáo dân lao động, di dân và người nghèo.
Ngài ăn cơm như dân quê, nói chuyện đời thường với mọi người. Ông Bùi Hồng Phúc người cắt tóc cho ngài suốt hơn 20 năm từ 1998 kể rằng Đức Hồng Y luôn giản dị, không cầu kỳ. Dù là hồng y, ngài vẫn dành thời gian lắng nghe, sẻ chia và giúp đỡ những ai khó khăn.
Sau khi nghỉ hưu năm 2014 ở tuổi 80, ngài lui về Trung tâm Mục vụ Tổng Giáo phận Sài Gòn, sống trong căn phòng đơn sơ. Cuộc sống hàng ngày của “ông già Nam Bộ” bắt đầu lúc 5 giờ 30 sáng bằng giờ kinh và Thánh lễ. Dù chỉ có hai người tham dự, ngài vẫn giảng bài Tin Mừng, nhấn mạnh bác ái, yêu thương và truyền giáo. Thầy Romualdo Maria Trần Xuân Điệp người trực tiếp chăm sóc chia sẻ xúc động: “Ban đầu con rất sợ, nhưng khi ở bên ngài, con cảm nhận được sự ấm áp, thân tình. Ngài giản dị, tế nhị, không bao giờ làm phiền ai.”
Trưa ngài dùng bữa chung với các cha giáo nội trú, chưa từng trễ giờ. Chiều đến, ngài đọc sách thiêng liêng, đi dạo quanh sân Trung tâm để hít thở khí trời. Thỉnh thoảng, ngài lại “tự thưởng” cho mình chuyến vi hành Sài Gòn, ghé thăm bạn cũ, linh mục học trò hoặc giáo xứ xa xôi. Ngay cả những năm cuối đời, khi sức khỏe suy giảm, ngài vẫn giữ nếp sống kỷ luật và lòng yêu thương không nguôi.
Hôm nay, mỗi khi nhớ về ngài, người ta không nghĩ đến hồng y trong phẩm phục đỏ thẫm, mà là một người ông miền Tây giản dị, đang mỉm cười và nói giọng Nam Bộ ấm áp: “Hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương”.
Author
Chuyên viết tin tức và bài phân tích về Giáo hội Công giáo và các vấn đề tôn giáo – xã hội quốc tế.
