Những án phong Chân Phước và Hiển Thánh chưa hoàn tất có liên quan tới Giáo hội Việt Nam

Bài viết này nhằm trình bày khái quát các án tuyên phong Chân Phước và Hiển Thánh có liên hệ trực tiếp hoặc gián tiếp với lịch sử hình thành và phát triển của Giáo Hội tại Việt Nam.

Mỗi mục gồm ba phần:

(1) tiểu sử tóm lược,

(2) tình trạng vụ án,

và (3) thứ bậc hiện tại trong tiến trình tuyên thánh, dựa trên các sử liệu và văn kiện Giáo Hội được nhìn nhận chính thức.

1 - ĐỨC GIÁM MỤC PIERRE LAMBERT DE LA MOTTE (1624–1679)

• Tiểu sử:
  Đức Giám Mục Phêrô Lambert (Pierre Lambert de la Motte) sinh năm 1624 tại Rouen (Pháp). Ngài được Đức Giáo Hoàng Alexandre VII bổ nhiệm làm Giám Mục hiệu tòa Béryte và là Đại diện Tông tòa Đàng Trong năm 1658. Cùng với Đức Giám Mục François Pallu, ngài là một trong hai vị sáng lập Hội Thừa Sai Paris (Missions Étrangères de Paris – MEP). Ngài đặt nền móng cho hàng giáo sĩ bản xứ tại Việt Nam, tổ chức các cộng đoàn Kitô hữu trong hoàn cảnh bách hại, và đặc biệt là người khởi xướng Dòng Mến Thánh Giá tại Việt Nam (khoảng năm 1670), một nét độc đáo của đời sống tu trì Á Đông trong Giáo Hội Công Giáo [1]. Ngài qua đời ngày 15/06/1679 tại Ayutthaya (Xiêm La, nay là Thái Lan). Ngài và Đức Giám Mục François Pallu là hai vị giám mục đầu tiên của Giáo Hội Công Giáo Việt Nam. Nhân dịp lễ giỗ 343 năm của ngài (15/06/2022) Hội Đồng Giám Mục Thái Lan đã gửi tặng di cốt của ngài, một phần đặt tại Nhà Nguyện cổ Trung Tâm Mục Vụ Sài Gòn; một phần được đặt tại Nhà Thờ Chính Tòa Qui Nhơn, một phần được đặt tại Tỏa Giám Mục Bùi Chu, và một phần còn lại được đặt tại Hội dòng Mến Thánh Giá Chanthaburi, Thái Lan [2].
• Tình trạng vụ án:
  Mặc dù ngài qua đời tại Ayutthaya (Thái Lan), Tòa Thánh và Tổng giáo phận Bangkok đã chuyển quyền tài phán giáo luật của án tuyên Chân Phước cho giáo phận Phan Thiết để tiến hành cuộc điều tra địa phương. Việc mở án tuyên phong phong Chân phước cấp giáo phận được tổ chức tại Trung tâm Thánh Mẫu Tàpao, giáo phận Phan Thiết ngày 13/01/2024, do Đức Giám Mục Giuse Đỗ Mạnh Hùng, Giám Mục giáo phận Phan Thiết, Chủ tịch ủy ban hồ sơ phong thánh chủ trì. Cáo thỉnh viên là linh mục Giêrônimô Bùi Thiện Thảo [3].
• Thứ bậc hiện tại: TÔI TỚ CHÚA (Servus Dei)

2 - ĐỨC GIÁM MỤC FRANÇOIS PALLU (1626–1684)

• Tiểu sử:
  Đức Giám Mục Phanxicô (François) Pallu sinh năm 1626 tại Tours (Pháp). Năm 1658, ngài được bổ nhiệm làm Giám mục hiệu tòa Héliopolis và Đại Diện Tông Tòa Đàng Ngoài. Ngài là nhà tổ chức, nhà ngoại giao và nhà truyền giáo có tầm nhìn chiến lược. Cùng với Đức Giám Mục Lambert de la Motte, ngài đã sáng lập Hội Thừa Sai Paris (MEP), tổ chức cơ cấu truyền giáo ở Á Châu, và vận động Tòa Thánh trong bối cảnh mâu thuẫn với Padroado, trực tiếp lệ thuộc Tòa Thánh – một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử truyền giáo tại Việt Nam và Á châu. Dù được bổ nhiệm là Giám Mục Đại Diện Tông Tòa Đàng Ngoài, nhưng chưa một ngày nào ngài đặt chân tới mảnh đất được ủy thác cho mình vì những bách hại liên miên của chính quyền và những trắc trở khách quan khác. Ngài qua đời tại Phúc Kiến (Trung Quốc) năm 1684 khi đang trên đường thi hành sứ vụ [4]. Hài cốt của ngài được đặt ở Hội Thừa Sai Paris và một phần ở Nhà Thờ Chính Tòa Hà Nội [5].
• Tình trạng vụ án:
  Cùng với Đức Giám Mục Pierre Lambert de la Motte, án phong của Đức Giám Mục François Pallue cũng được khởi sự. Cụ thể, vào tháng 9/2019, Hội Đồng Giám Mục Việt Nam đã đệ trình hồ sơ xin phong Chân Phước cho hai Giám mục Lambert de la Motte và François Pallu vì đóng góp của các ngài với Giáo Hội Công Giáo Việt Nam. Phiên khai mạc cuộc điều tra án phong Chân Phước cho Tôi Tớ Chúa đã được diễn ra ngày 29/10/2023, tại Nhà Thờ Chính Tòa Hà Nội với sự chủ tọa của Đức Tổng Giám Mục Giuse Vũ Văn Thiên. Cáo thỉnh viên của vụ án là cha Vinhsơn Trần Minh Thực, PSS [6].
  Thứ bậc hiện tại: TÔI TỚ CHÚA (Servus Dei).

3 - CÁC ĐẤNG ĐÁNG KÍNH VÀ TÔI TỚ CHÚA TỬ ĐẠO VIỆT NAM:

• Tiểu sử – bối cảnh
  Từ thế kỷ XVII đến XIX, Giáo Hội Việt Nam trải qua nhiều cuộc bách hại lớn dưới các triều đại Trịnh – Nguyễn – Tây Sơn – Minh Mạng – Thiệu Trị – Tự Đức. Sau khi đệ đơn lên Tòa Thánh, đã có bốn cuộc tuyên phong Chân Phước cho vị tử đạo (Đợt 1: 27/05/1900 do Đức Giáo Hoàng Lêô XIII, 64 vị; Đợt 2: 15/04/1906 do Đức Giáo Hoàng Piô X, 8 vị; Đợt 3: ngày 02/05/1909 do Đức Giáo Hoàng Piô X: 20 vị; Đợt 4: Ngày 29/4/1951 do Đức Giáo Hoàng Piô XII, 25 vị). Năm 1988, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã tôn phong tất cả 117 Chân Phước tử đạo Việt Nam lên hàng Hiển Thánh. Tuy nhiên, ngoài con số này, còn nhiều chứng nhân đức tin khác (Đấng Đáng Kính và Tôi Tớ Chúa) đã được thu thập sử liệu và đang trong hồ sơ của Bộ Phong Thánh, trong đó có rất nhiều vị là phụ nữ [7]. Chính hồ sơ của Dòng Mến Thánh Giá cũng ghi nhận chứng từ tử đạo của rất đông nữ tu [8].
• Tình trạng vụ án:
  Nhiều hồ sơ vẫn đang được lưu trữ tại Bộ Tuyên Thánh, dựa trên Hồ sơ của Hội Thừa Sai Paris (Acta Martyrum), Văn khố Bộ Truyền Giáo (Propaganda Fide), Văn thư triều đình Việt Nam (châu bản, án từ…) và hồ sơ của các dòng tu (dòng Tên, dòng Phanxicô, dòng Đaminh…). Tuy nhiên, tình trạng ứ đọng hồ sơ này đã tồn tại hơn một trăm năm nay vẫn chưa được giải quyết, theo người viết được biết.
• Thứ bậc hiện tại:
  Gồm nhiều vị ở bậc ĐẤNG ĐÁNG KÍNH [9] (Venerabilis) (Antôn Hồ Chí Thiện, Phêrô Dinh, Luy Ngò...) hoặc TÔI TỚ CHÚA (Servus Dei) chưa hợp nhất thành một án tuyên chung như nhóm 117 vị tử đạo đã được tuyên phong Hiển Thánh. Các hồ sơ còn đang dang dở này cần được Giáo Hội Việt Nam quan tâm hơn.

4 - THẦY GIẢNG ANRÊ NGƯỜI PHÚ YÊN (1625–1644)

• Tiểu sử:
  Anrê người Phú Yên là giáo lý viên trẻ, sinh khoảng năm 1625 tại vùng Phú Yên (giáo xứ Mằng Lăng). Thầy là môn sinh thân tín của cha Alexandre de Rhodes, được ngài cho ăn học và trở nên Thầy giảng. Năm 1644, trong cuộc bách hại tại Đàng Trong, thầy bị bắt và xử trảm vì không chối bỏ đức tin, khi mới khoảng 19 tuổi ngày 26/07/1644 tại Kẻ Chàm, nay thuộc khu vực Gò Xử – Phước Kiều, Điện Bàn, Quảng Nam (thuộc Giáo phận Đà Nẵng). Cha Đắc Lộ gọi thầy là "proto-martyr de l’Annam" – vị tử đạo tiên khởi của Giáo Hội Việt Nam.
• Tình trạng vụ án:
  Dựa trên các bản văn tường thuật của Cha Alexandre de Rhodes (viết ngày 01/08/1644 [10]), ngày 12/12/1644, tức là 5 tháng sau khi thầy tử đạo, giáo phận Macao (nơi chôn cất di hài) đã chính thức mở án phong Chân Phước cho thầy. Ngày 25/02/1645, vụ án theo cấp bậc giáo phận đã xong, gửi về Rôma ngày 23/08/1649, vụ án được chính thức đưa vào Bộ Phong Thánh. Ngày 15/01/1652, vụ án được Bộ Truyền Giáo công khai chấp nhận ủng hộ (nihil obstat). Sau đó vụ án bị đình trệ lâu dài vì việc giải tán rồi tái hợp dòng Tên, rồi khi tìm lại được di tích của Thầy Anrê, tới tận năm 1899 vụ án này mới được mở lại. Rồi lại bẵng đi một thời gian, ngày 06/11/1963 khi các Giám Mục Việt Nam dự Công Đồng Vatican II (1962 tới 1965), các ngài mới khấn xin Tòa Thánh mở lại vụ án. Ngày 11/11/1963 : vụ án do Giáo Phận Macao (1645) được chuyển qua Ban Sử Học (của Bộ Phong Thánh) để duyệt lại. Sau những đóng góp của nhiều dữ liệu, đặc biệt là của cha Roland Jacques OMI, hồ sơ tuyên phong Chân Phước đã hoàn tất, ngài được Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II phong chân phước ngày 05/03/2000 sau 356 năm cái chết tử đạo [11]. Giáo Hội Việt Nam có xin Đức Phanxicô miễn chuẩn phép lạ, tuy nhiên Tòa Thánh vẫn ao ước mời gọi mọi người khấn xin phép lạ của vị Chân Phước hơn [12].
• Thứ bậc hiện tại: CHÂN PHƯỚC (Beatus)

5 - CHA HENRI DENIS BENOÎT (BIỂNĐỨC THUẬN) O.CIST (1880-1933)

• Tiểu sử:
  Tên thật là Henri Denis Benoît, ngài sinh ngày 03/09/1880 tại Pháp. Thầy gia nhập Hội Thừa sai Paris (MEP) với ước mong truyền giáo tại Đông Dương. Sau khi chịu chức linh mục (07/03/1903), ngài đến Việt Nam năm 1904 và bắt đầu công việc của một thừa sai. Ngày 15/8/1918, ngài cùng người môn sinh đầu tiên là thầy Bô lên núi Phước Sơn (Quảng Trị) và dâng lễ khai sinh đời sống đan tu Việt Nam – tên ban đầu là “Dòng Đức Bà Việt Nam". Năm 1922, Tòa Thánh công nhận về mặt giáo luật. Từ năm 1930, Cha Thuận bắt đầu xin gia nhập Dòng Xitô Nhất thống (Ordo Cisterciensis) – nhưng ngài đã qua đời trước khi được chấp thuận. Ngày 25/07/1933, Cha Biển Đức Thuận qua đời trong danh tiếng thánh thiện tại Đan Viện Phước Sơn, Quảng Trị, để lại một cộng đoàn trên 50 đan sĩ và nền tảng vững chắc cho đời đan tu Xitô Việt Nam. Sau khi ngài qua đời, năm 1935, Tòa Thánh chấp thuận cho Dòng Đức Bà Việt Nam gia nhập Dòng Xitô Chung Phép – trở thành Đan viện Phước Sơn, và sau này là Hội Dòng Xitô Thánh Gia Việt Nam (chính thức năm 1964). Đây là đan viện Xitô đầu tiên tại Việt Nam [13].
• Tình trạng vụ án:
  Danh tiếng thánh thiện của ngài đã thúc đẩy Hội Dòng Xitô Thánh Gia khấn xin Đức Tổng Giám Mục Huế mở án tuyên phong Chân Phước cho ngài. Tuy nhiên vì nhiều lý do khác nhau (thiếu thốn nhân sự và tiến trình điều tra), Tổng giáo phận Huế đã liên lạc và ủy quyền cho giáo phận Roma để hồ sơ được khởi sự. Ngày 14/12/2018, tại Roma đã diễn ra Nghi thức thiết lập điều tra vụ án tuyên phong Chân Phước cho ngài ở cấp giáo phận, Cáo thỉnh viên là Cha Pierdominico Volpi, OCist. Ngày 10/5/2024, tại giáo phận Roma đã chủ sự phiên họp kết thúc tiến trình phong chân phước giai đoạn giáo phận cho Cha Biểnđức Thuận [14].
• Thứ bậc hiện tại: TÔI TỚ CHÚA (Servus Dei)

6 - ĐỨC GIÁM MỤC JEAN-BAPTISTE CASSEIGNE SANH, MEP (1895–1973)

• Tiểu sử:
  Ngài là linh mục người Pháp thuộc Hội Thừa Sai Paris, sang truyền giáo tại Việt Nam năm 1926. Năm 1937, ngài phục vụ tại trại phong Di Linh và chọn sống hoàn toàn giữa người phong. Năm 1941, ngài được bổ nhiệm làm Giám Mục Đại Diện Tông Tòa của Hạt Đại Diện Tông Hòa Sài Gòn. Năm 1943, ngài phát hiện mình đã nhiễm bệnh phong. Năm 1955, ngài xin Tòa Thánh từ chức. Trở về sống giữa những người phong mà ngài coi như con cái, ngài qua đời tại Di Linh ngày 31/10/1973 [15].
• Tình trạng vụ án:
  Trong Hội nghị ngày 15/04/2021, Hội Đồng Giám Mục Việt Nam chính thức đón nhận tin vui: giáo phận Đà Lạt đã khởi sự tiến trình xin mở án phong Chân Phước và Hiển Thánh cho Đức Giám Mục Jean Cassaigne Sanh [16].
• Thứ bậc hiện tại: TÔI TỚ CHÚA (Servus Dei)

7 - CHA PHANXICÔ TRƯƠNG BỬU DIỆP (1897–1946)

• Tiểu sử
  Sinh năm 1897 tại An Giang, thụ phong linh mục năm 1924, Cha Diệp coi sóc họ đạo Tắc Sậy. Trong thời loạn lạc năm 1946, ngài tự nguyện nộp mình để bảo vệ giáo dân và bị sát hại ngày 12/03/1946. Cái chết của ngài được xem như một hành vi anh dũng của người mục tử sẵn sàng hiến mạng sống vì đoàn chiên. Ngay sau khi chết không lâu, nhiều dấu lạ nhiệm mầu đã xảy ra nơi phần mộ của ngài, khiến cho nhiều người nhất là lương dân bắt đầu tôn kính ngài như một đấng thánh. Hàng năm tới ngày giỗ của ngài, có vô vàn người lương giáo hành hương về để cầu nguyện và xin ơn, nhờ lời chuyển cầu của cha Diệp [17].
• Tình trạng vụ án:
  Án tuyên phong Chân Phước được mở chính thức tại giáo phận Cần Thơ ngày 25/08/2011 với sự hướng dẫn của Đức Giám Mục Stephanô Tri Bửu Thiên. Cáo thỉnh viên trong tiến trình tuyên phong Chân Phước là cha Phêrô Trần Thế Tuyên, với sự giúp đỡ của cha Roland Jacques OMI. Ngày 21/04/2017, Đức Giám Mục giáo phận Cần Thơ công bố rằng cuộc điều tra giáo phận được hoàn thành và hồ sơ đầy đủ được gửi đến Bộ Tuyên Thánh [18]. Ngày 25/11/2024, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã công nhận Cha Phanxicô Trương Bửu Diệp đã chết tử vì đạo, điều này dẫn tới việc tuyên phong Chân Phước cho ngài. Thánh lễ tuyên phong Chân Phước sẽ diễn ra vào ngày 02/7/2026 [19]. Đây sẽ là một sự kiện lớn lao và là tin vui vĩ đại cho Giáo Hội Việt Nam trong thời gian sắp tới.
• Thứ bậc hiện tại: ĐẤNG ĐÁNG KÍNH (Venerabilis)

8 - CHA ANDREJ MAJCEN, SDB (1904–1999)

• Tiểu sử:
  Ngài là linh mục người Slovekia, tận hiến trọn đời trong dòng Don Bosco. Ngài phục vụ tại Việt Nam từ năm 1954 và nổi bật với lòng yêu mến Đức Mẹ, đức ái mục tử và lòng nhiệt tâm tông đồ cho giới trẻ và tu sĩ. Ngài được nhiều người gọi là “Don Bosco Việt Nam”. Tại Việt Nam, có rất nhiều người đã từng sống với Cha Majcen, từ các hội viên SDB đến các anh em cựu học viên Don Bosco, từ Hà Nội, Thủ Đức cũng như ở Gò Vấp hay Đà Lạt làm chứng về đời sống thánh thiện của ngài [20].
• Tình trạng vụ án:
  Ngày 27/09/2019, tiến trình điều tra cấp giáo phận (giáo phận Ljubljana) của án phong Chân Phước cho vị Tôi Tớ Chúa - cha Andrej Majcen SDB đã kết thúc. Hồ sơ vụ án sẽ được đưa về Bộ Tuyên Thánh ở Roma. Cáo thỉnh viên trong án phong Chân Phước cho Cha Andrej Majcen là Cha Pierluigi Cameroni, SDB [21].
• Thứ bậc hiện tại: TÔI TỚ CHÚA (Servus Dei)

9 - THẦY WILLIAM GAGNON, OH (1905–1972)

• Tiểu sử:
  Thầy William Gagnon sinh ngày 16/05/1905 trong gia đình gốc Canada ở New Hampshire, Mỹ. Thầy gia nhập Dòng Trợ Thế Thánh Gioan Thiên Chúa ở Montreal, Quebec (Canada) vào năm 1932 ở tuổi 25. Thầy Gagnon đã phục vụ ở Canada trong 20 năm trong vai trò giám tỉnh. Năm 1952 thầy được phép đến phục vụ ở Bùi Chu, miền Bắc Việt Nam. Tại đây, thầy đã dành hết cuộc sống của mình để chăm sóc những người ốm đau, những người tị nạn bị thương và nỗ lực thành lập Dòng Trợ Thế Thánh Gioan Thiên Chúa tại Việt Nam. Năm 1954, các tu sĩ di chuyển vào miền Nam Việt Nam. Năm 1956, thầy William Gagnon cùng các tu sĩ lập tu viện và Bệnh viện Đức Mẹ Chỉ Bảo Đàng Lành tại giáo xứ Thánh Tâm, Hố Nai, Biên Hòa. Ngài qua đời trong hương thơm nhân đức vào ngày 28/02/1972. Phần mộ và di hài của ngài vẫn còn ở tại tu viện của Dòng Trợ Thế ở Biên Hoà, Đồng Nai [22].
• Tình trạng vụ án:
  Từ sau khi qua đời, danh thơm về sự thánh thiện của Tu huynh William Gagnon không ngừng lan rộng. Ngày 27/02/1999 kết thúc cuộc điều tra cấp giáo phận tại Xuân Lộc, Việt Nam. Ngày 23/05/2000 kết thúc cuộc điều tra cấp giáo phận tại Montréal, Canada. Ngày 30/11/2001, Bộ Tuyên Thánh phê duyệt nihil obstat cho vụ án. Ngày 14/12/2015, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã xác nhận nâng một số vị Tôi Tớ Chúa lên bậc Đấng Đáng Kính, trong đó có tu huynh William Gagnon [23].
• Thứ bậc hiện tại: ĐẤNG ĐÁNG KÍNH (Venerabilis)

10 - THẦY MARCEL NGUYỄN TÂN VĂN, CSSR (1928–1959)

• Tiểu sử:
  Gioakim Nguyễn Tân Văn sinh ngày 15/03/1928 tại Bắc Ninh, Năm 17 tuổi, cậu xin vào tu Dòng Chúa Cứu Thế tại Thái Hà Ấp, Hà Nội, theo bậc trợ sĩ và khấn lần đầu ngày 08/09/1946. Sau khi khấn dòng, Thầy được Bề Trên chỉ định về phục vụ tại Nhà Dòng Thái Hà Ấp và sau đó ở các tu viện trong miền Nam như Sài Gòn và Đà Lạt trong ít năm. Thầy có đời sống nội tâm sâu sắc, đặc biệt thân tình với thánh nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu bằng linh đạo “thơ ấu thiêng liêng”. Nhờ những gì còn được lưu lại, trong đó Thầy Marcel Văn ghi lại những đặc ân Chúa ban theo lời truyền dạy của cha linh hướng, người ta nhận ra đặc sủng thần bí thật đặc biệt nơi người trợ sĩ đơn sơ trẻ tuổi này. Năm 1954, trong khi hàng triệu người ngoài Bắc di cư vào Nam, Thầy lại tình nguyện trở ra Bắc để ” ít nữa là có người yêu mến Chúa” tại đây. Thầy bị tố cáo và bị bắt vào ngày 07/05/1955. Bị giam giữ trong nhiều nhà tù, Thầy đã chết vì bệnh tật và kiệt sức ngày 10/07/1959 trong nhà lao Yên Bình (Yên Bái) [24].
• Tình trạng vụ án:
  Án phong Chân Phước cho Thầy được bắt đầu từ năm 1984 khi Ðức Cha Ðaminh Nguyễn Văn Lãng, Giám Mục giáo phận Xuân Lộc, ủy thác công việc này cho Ðức Cha Valois ở Canada. Tuy nhiên, sau nhiều khó khăn, vụ án được chuyển đến Pháp. Ngày 26/03/1997, án phong Chân Phước cho Thầy đã được khai mở ở giáo phận Belley-Ars, Pháp. Vị cáo thỉnh viên bấy giờ chính là Đức Tổng Giám Mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận [25].
• Thứ bậc hiện tại: TÔI TỚ CHÚA (Servus Dei)

11 - ĐỨC HỒNG Y PHANXICÔ XAVIÊ NGUYỄN VĂN THUẬN (1928–2002)

• Tiểu sử:
  Sinh ra trong một gia đình trí thức nho sĩ và có truyền thống đạo đức lâu đời tại Phủ Cam (Huế), Thầy Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận thụ phong linh mục vào tháng 06/1953. Ngài thông thạo tám ngôn ngữ. Từ năm 1956-1959, ngài du học tại Roma và lấy bằng Tiến sĩ Giáo Luật. Roma Tháng 04/1967, ở tuổi 39, ngài được Đức Giáo Hoàng Phaolô VI bổ nhiệm làm Giám Mục giáo phận Nha Trang. Ngày 24/04/1975, Tòa Thánh bổ nhiệm ngài làm Tổng Giám Mục phó của Tổng Giáo Phận Sài Gòn với quyền kế vị. Ngày 15/08/1975, ngài bị bắt, đi tù và sống trong trại cải tạo suốt 13 năm, trong đó 9 năm bị biệt giam. Dù bị ngược đãi và đối xử bất công, vị giám mục không tỏ ra thù ghét. Chính vì thái độ này, ngài đã cảm hóa nhiều người và càng ngày càng được tôn kính như một chứng nhân toàn cầu về niềm hy vọng Kitô giáo. Ngài rời Việt Nam chữa bệnh vào năm 1991 và ở lại Roma. Năm 1994, ngài từ chức Tổng Giám Mục phó Tổng Giáo Phận Sài Gòn, Tòa Thánh bổ nhiệm ngài giữ chức vụ phó chủ tịch rồi sau đó là chủ tịch Hội Đồng Giáo Hoàng về Công Lý và Hòa Bình. Điều này làm cho ngài trở thành người Việt Nam nắm giữ chức vụ cao nhất tại Tòa Thánh cho đến nay. Tháng 01/2001, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II vinh thăng Đức Tổng Giám Mục Thuận tước vị Hồng Y. Ngài cũng được đánh giá là ứng cử viên sáng giá cho ngôi giáo hoàng. Ngày 16/09/2002, ngài qua đời tại Rôma [26].
• Tình trạng vụ án:
  Ngày 17/09/2007, giáo phận Rôma bắt đầu những thủ tục đầu tiên cho việc tuyên phong chân phước cho ngài. Ngày 05/07/2013, kết thúc giai đoạn điều tra cấp giáo phận. Ngày 04/05/2017, Đức Giáo Hoàng Phanxicô phê chuẩn các Sắc Lệnh của Bộ Tuyên Thánh, và tuyên bố ngài là Đấng Đáng Kính. Gần đây, chính Tòa Thánh muốn thúc đẩy vụ án phong chân phước cho ngài [27]. Nếu được tuyên phong Hiển Thánh, có thể ngài sẽ là vị thánh Hiển Tu đầu tiên người Việt Nam.
• Thứ bậc hiện tại: ĐẤNG ĐÁNG KÍNH (Venerabilis)

12 - CHA VINCENT CAPODANNO (1929–1967)

• Tiểu sử:
  Ngài sinh tại Staten Island, New York, Mỹ ngày 13/02/1929, là con út của một gia đình di dân người Ý. Ở tuổi 20, cậu Vincent cảm thấy ơn gọi làm linh mục truyền giáo và đã gia nhập chủng việc của Dòng Maryknoll. Ngài được thụ phong linh mục năm 1958. Ngài đến Đài Loan và Hồng Kông rồi sau đó làm linh mục tuyên úy cho quân đội Hoa Kỳ tại Việt Nam thời chiến tranh (tháng 12/1965). Ngày 04/09/1967, Cha Capodanno hy sinh lúc mới 38 tuổi khi đang ban bí tích xức dầu cho một binh sĩ bị thương tại chiến trường Quảng Trị, Việt Nam [28].
• Tình trạng vụ án:
  Với sự thừa nhận rộng rãi về cái chết vì bác ái và xả thân anh dũng vì lợi ích linh hồn tha nhân, Cha Capodanno đã được tuyên bố là Tôi Tớ Chúa từ năm 2006 bởi Bộ Phong Thánh do lời thỉnh cầu của Đức Tổng Giám Mục Edwin O’Brien, vị đứng đầu Tổng Giáo Phận Quân Đội. Vụ án đang bị đình trệ vì một số nguyên nhân, trong khi những người ao ước thấy cha Vincent được tôn vinh trên bàn thờ vẫn đang làm việc [29].
• Thứ bậc hiện tại: TÔI TỚ CHÚA (Servus Dei)

Kết luận
Các án tuyên phong Chân Phước và Hiển Thánh liên quan đến Giáo Hội Việt Nam phản ánh một lịch sử đức tin được hình thành không chỉ bằng tổ chức và truyền giáo, mà còn bằng hy sinh, trung tín và đời sống thánh thiện trong những hoàn cảnh rất khác nhau: khi được bình an triển nở (các chứng tá gương mẫu và âm thầm phục vụ) lẫm khi gặp thử thách đau thương (các cuộc bách hại, tù đày, chiến tranh). Đây là gia sản thiêng liêng quý giá của Giáo Hội Việt Nam trong dòng lịch sử hoàn vũ. Chiêm ngắm gương các bậc tiền nhân thánh thiện là dịp để thế hệ hậu bối thêm vững bước trên con đường đức tin mỗi ngày, trong xã hội hôm nay.

Tác giả: Con chiên nhỏ

Tài liệu tham khảo:

[1] NHÓM NGHIÊN CỨU LINH ĐẠO MẾN THÁNH GIÁ, 350 Năm Dòng Mến Thánh Giá, đăng ngày 09/05/2020, truy cập ngày 29/01/2026, https://hdgmvietnam.com/
[2] XUÂN AN, Các địa điểm kính viếng di cốt của Tôi tớ Chúa, Đức cha Pierre Lambert de la Motte (1624 - 1679), đăng ngày 17/01/2024, truy cập ngày 29/01/2026, https://cgvdt.vn/
[3] TRUYỀN THÔNG HỘI ĐỒNG GIÁM MỤC VIỆT NAM VÀ MEDIA GIÁO PHẬN PHAN THIẾT, Phiên Khai Mạc Cuộc Điều Tra Phong Chân Phước Và Phong Thánh Cho Đức Cha Pierre Lambert De La Motte Tại Tàpao, đăng ngày 13/01/2024, truy cập ngày 29/01/2026, https://hdgmvietnam.com/
[4] HỘI ĐỒNG GIÁM MỤC VIỆT NAM (Tác giả: LOUIS BAUDIMENT - Dịch giả: CAO KỲ HƯƠNG), Francois Pallu (1626-1684) Đấng Sáng Lập Chính Hội Thừa Sai Hải Ngoại Paris, NXB Tôn Giáo, 2022
[5] LINH MỤC AN-TÔN TRẦN VĂN PHÚ, Khai mở mộ Đức cha François Pallu (1626-1684), đăng ngày 22/07/2023, truy cập ngày 29/01/2026, https://www.tonggiaophanhanoi.org/
[6] BBT, TGP Hà Nội mở án phong chân phước và phong thánh cho Tôi tớ Chúa, Đức Giám Mục François Pallu, đăng ngày 29/10/2023, truy cập ngày 29/01/2026, https://www.tonggiaophanhanoi.org/
[7] Trong cuốn “Sống Đạo”, cha Hồng Phúc, linh mục dòng Chúa Cứu Thế, đã viết : “Đã có một thỉnh nguyện thư xin phong Chân Phước cho một con số không lồ là 1315 vị ‘Tôi tớ tử đạo Việt Nam’ được đệ trình ngày 14/11/1917. Trong đó có hơn 200 nữ tu dòng Mến Thánh Giá, với lý lịch rõ ràng, đã đóng góp xương máu để xây dựng Giáo Hội Việt Nam từ lúc ban đầu” (trang 448).
[8] NHÓM NGHIÊN CỨU LINH ĐẠO MẾN THÁNH GIÁ, 350 Năm Dòng Mến Thánh Giá - Bài 3: Lịch Sử Dòng Mến Thánh Giá Thời Kỳ Tử Đạo (Thế Kỷ XVIII - XIX), đăng ngày 17/05/2020, truy cập ngày 28/01/2026, https://hdgmvietnam.com/
[9] Chỉ đơn cử một danh sách các Đấng Đáng Kính của dòng Đaminh liệt kê thôi, cũng đã có 118 vị. Xin xem: https://hddmvn.net/danh-sach-118-dang-dang-kinh-hien.../
[10] LINH MỤC ANTÔN NGUYỄN TRƯỜNG THĂNG, Một Vài Tài Liệu Tiếng Bồ Đào Nha Chưa Xuất Bản Về Thầy Giảng Anrê Ranran (Phú Yên) Tử Đạo Tiên Khởi Của Giáo Hội Việt Nam, đăng ngày 01/07/2009, truy cập ngày 29/01/2026, https://antontruongthang.wordpress.com/
[11] ĐỨC ÔNG VINHSƠN TRẦN NGỌC THỤ, Thầy Giảng Anrê Phú Yên Được Phong Chân Phước, viết trước ngày 05/03/2000, ngày đăng không rõ, truy cập ngày 29/01/2026, https://gpcantho.com/
[12] GIÁM MỤC MATTHÊU NGUYỄN VĂN KHÔI, Giáo Phận Qui Nhơn: Thư Mục Vụ Nhân Dịp Mừng Kỷ Niệm 25 Năm Ngày Thầy Giảng Anrê Phú Yên Được Tôn Phong Chân Phước Tử Đạo (05/3/2000 - 05/3/2025), viết ngày 27/02/2025, đăng ngày 02/03/2025, truy cập ngày 29/01/2026, https://hdgmvietnam.com/
[13] GIÁO PHẬN ĐÀ LẠT, Chân Dung Linh Mục Việt Nam: Đức Cha Jean Cassaigne, đăng ngày 23/07/2009, truy cập ngày 29/01/2026, https://hdgmvietnam.com/
[14] LINH MỤC GIUSE ĐÀO NGUYÊN VŨ, Hội nghị HĐGM VN ngày 15/4/2021, đăng ngày 15/04/2021, truy cập ngày 29/01/2026, https://tgpsaigon.net/
[15] LINH MỤC PHÊRÔ TRẦN THẾ TUYÊN (), Ứng viên người Việt Nam cho tiến trình tuyên phong chân phước và tuyên thánh, đăng ngày 06/01/2017, truy cập ngày 28/01/2026, https://truongbuudiepapt.net/
[16] LINH MỤC ROLAND JACQUES, Cập nhật tiến trình tuyên thánh Cha PX. Trương Bửu Diệp, https://gpcantho.com/
[17] GIÁM MỤC PHÊRÔ LÊ TẤN LỢI, Tòa Giám Mục Cần Thơ Thông Báo: Lễ Phong Chân Phước Cho Tôi Tớ Chúa - Cha Phanxicô Trương Bửu Diệp, đăng ngày 19/12/2025, truy cập ngày 28/01/2025, https://gpcantho.com/ Nhân tiện, giáo phận Cần Thơ ghi cha Diệp là Tôi Tớ Chúa. Tuy nhiên, thực tế từ ngày Đức Giáo Hoàng Phanxicô công nhận cái chết tử đạo, Cha Diệp đã được gọi là Đấng Đáng Kính (Venerabilis) như được ghi trong chính văn bản của Tòa Thánh gửi giáo phận Cần Thơ (“Venerabile” bằng tiếng Ý) và sẽ được tuyên phong Chân Phước (Beatus) cách chính thức ngày 02/07/2026. Nhân tiện cũng xin nói, đây đó có vài người cho rằng Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã tuyên phong Chân Phước cho cha Diệp rồi. Điều này hoàn toàn không chính xác, có lẽ vì lẫn lộn Sắc Lệnh công nhận cuộc tử đạo và Thánh lễ tuyên phong Chân Phước cách chính thức.
[18] LINH MỤC. FX. PHẠM ĐÌNH PHƯỚC, SDB, Cha Anrê Majcen SDB (1904 – 1999), Vị tông đồ nhiệt thành đặt nền móng cho Don Bosco Việt Nam, đăng ngày 02/01/2025, truy cập ngày 28/01/2026, https://sdb.vn/
[19] LINH MỤC ALOJZIJ SNOJ, SDB, Cause of Beatification and Canonization of Fr. Andrej Majcen, Servant of God, đăng ngày 29/09/2019, truy cập ngày 29/01/2026, https://www.bosco.link/
[20] TU SĨ LINH MỤC ANTHONY NGUYỄN CHÂN HỒNG. OH, Tu huynh William Gagnon. OH chứng nhân lòng thương xót, không rõ ngày đăng, truy cập ngày 29/01/2026, https://www.donggioanthienchua.net/
[21] MICHAEL O’NEILL, Đấng Đáng kính William Gagnon - Nhà Truyền giáo của Lòng Thương Xót trong chiến tranh Việt Nam, dịch giả: P. Nguyễn Viết Tấn, đăng ngày 23/04/2020, truy cập ngày 29/01/2026, http://www.vietcatholicnews.org/
[22] LINH MỤC DENIS PAQUETTE, Gương anh hùng: Thầy Marcel Nguyễn Tân Văn, Trích Nguyệt San Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp, số 183 tháng 08/1964, trang 252 – 253.
[23] TRUYỀN THÔNG THÁI HÀ, Thăm nơi thầy Marcel Nguyễn Tân Văn, C.Ss.R qua đời, đăng ngày 08/07/2025, truy cập ngày 29/01/2026, https://nhathothaiha.net/
[24] LINH MỤC PHÊRÔ NGUYỄN THANH TÙNG, Cuộc Đời Đức Hồng Y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận, đăng ngày 15/10/2019, truy cập ngày 29/01/2026, https://hdgmvietnam.com/
[25] HANNAH BROCKHAUS, Xuân Đại biên dịch từ CNA, Vatican kêu gọi khởi động lại tiến trình phong thánh cho Đức Hồng y Nguyễn Văn Thuận, đăng ngày 23/09/2015, truy cập ngày 29/01/2026, https://tgpsaigon.net/
[26] The Grunt Priest, Father Vincent Capodanno, M.M., truy cập ngày 29/01/2026, https://maryknollsociety.org/
[27] TRẦN MẠNH TRÁC, Tin buồn : Thụt lùi trong tiến trình phong thánh cho Cha Vincent Capodanno, hy sinh tại VN, đăng ngày 17/08/2022, truy cập ngày 29/01/2026, http://www.vietcatholicnews.net/