Nghịch lý ơn gọi tại Việt Nam: Nhiều Linh mục nhưng thiếu nhà truyền giáo

Việt Nam – “nguồn ơn gọi” của Giáo hội châu Á

Mới đây, trên Ucanews, tác giả Petrus Do có bài viết với nhan đề "GIÁO HỘI CÔNG GIÁO VIỆT NAM ĐANG ĐỐI DIỆN VỚI MỘT NGHỊCH LÝ VỀ ƠN GỌI". Theo đó tác giả bài báo cho rằng Giáo hội Công giáo tại Việt Nam đang đứng trước một nghịch lý đặc thù: trong khi nhiều Giáo hội địa phương trên thế giới phải đối diện với tình trạng suy giảm ơn gọi linh mục và tu sĩ nghiêm trọng, thì tại Việt Nam, số lượng hàng giáo sĩ lại tương đối dồi dào. Tuy nhiên, thách đố lớn nhất không nằm ở con số, mà ở căn tính và định hướng sứ vụ của đời sống linh mục.

Tháng Giêng vừa qua, Giáo hội Công giáo Việt Nam đã đón nhận 76 tân phó tế, những vị dự kiến sẽ được truyền chức linh mục trong vòng một năm tới. Theo Ucanews, các phó tế này chỉ đến từ 5 giáo phận và một dòng tu, trong tổng số 27 giáo phận và 83 hội dòng nam trên cả nước. Dẫu vậy, Việt Nam vẫn thường được xem là “nguồn ơn gọi” của Giáo hội châu Á, với 11 đại chủng viện và hàng trăm linh mục được đào tạo mỗi năm.

Hiện nay, khoảng 6.000 linh mục và hơn 31.000 tu sĩ nam nữ đang phục vụ gần bảy triệu tín hữu Công giáo trên toàn quốc những con số gây ấn tượng và thường được nhắc đến như một niềm tự hào.

Dư thừa linh mục quản trị, thiếu người dấn thân

Tuy nhiên, theo Ucanews, đằng sau những thống kê khả quan ấy là một thực tế đáng suy nghĩ: Giáo hội Việt Nam đang dư thừa những linh mục quản trị giáo xứ, nhưng lại thiếu các nhà truyền giáo sẵn sàng bước ra khỏi “vùng an toàn”.

Tại các đô thị lớn, không hiếm cảnh hai hoặc ba linh mục cùng phục vụ trong một giáo xứ ổn định, với đời sống mục vụ xoay quanh cử hành bí tích, điều hành hành chính và xây dựng cơ sở vật chất. Trái lại, tại các vùng cao nguyên và miền núi phía Bắc, nhiều cộng đoàn dân tộc thiểu số phải chờ vài tháng mới có một Thánh lễ. Các linh mục phải vượt hàng trăm cây số đường núi hiểm trở để đến với những cộng đoàn nghèo nàn, sống trong những nhà nguyện đơn sơ.

Khi truyền giáo bị xem như “bị đẩy đi”

Một linh mục cao niên được Ucanews trích dẫn nhận định rằng nhiều linh mục trẻ lớn lên trong bối cảnh xã hội hiện đại, được bảo bọc và ít va chạm gian khó, nên gặp nhiều khó khăn khi phải sống và phục vụ trong môi trường khắc nghiệt. Việc được sai đến các điểm truyền giáo xa xôi đôi khi không được cảm nhận như một hồng ân, mà như một hình thức “bị đẩy đi” hoặc “bị phạt”.

Truyền thống văn hoá Việt Nam vốn tôn kính linh mục như một “thầy cả” càng làm vấn đề thêm phức tạp. Lối tôn vinh này dễ dẫn đến tâm lý tìm kiếm vị thế, sự ổn định và an toàn, thay vì tinh thần khiêm nhường và dấn thân phục vụ.

Khủng hoảng căn tính truyền giáo

Theo Ucanews, căn tính cốt lõi của linh mục không chỉ là người cử hành bí tích, mà trước hết là người được sai đi loan báo Tin Mừng. Thực tế tại Việt Nam cho thấy sự hiện diện của Giáo hội giữa những người chưa biết Chúa vẫn còn mờ nhạt, trong khi phần lớn hoạt động mục vụ lại tập trung vào những cộng đoàn “đã có đạo”.

Lối sống đạo mang tính “Công giáo hướng nội” này khiến Giáo hội gặp khó khăn khi đối diện với những thách đố xã hội mới như sự suy giảm đức tin nơi người trẻ, áp lực kinh tế, chủ nghĩa cá nhân và các tệ nạn xã hội.

Cải tổ đào tạo và lời kêu gọi hoán cải mục vụ

Ucanews cho rằng, để vượt qua nghịch lý này, Giáo hội Việt Nam cần một cuộc hoán cải mục vụ thực sự, bắt đầu từ việc cải tổ công cuộc đào tạo linh mục và tu sĩ. Việc huấn luyện không chỉ dừng lại ở tri thức triết học thần học, mà phải hình thành nơi người trẻ một “trái tim truyền giáo”, biết sống giữa người nghèo, nơi vùng sâu vùng xa và cả trong không gian kỹ thuật số những vùng ngoại biên mới của thời đại.

Trong bối cảnh Hội đồng Giám mục Việt Nam chọn năm 2026 là năm “Mỗi Kitô hữu là một môn đệ truyền giáo”, Ucanews nhận định đây là cơ hội quan trọng để Giáo hội địa phương tái định hướng đời sống linh mục. Một Giáo hội truyền giáo không được đo bằng số lượng lễ truyền chức hay công trình bề thế, mà bằng mức độ sẵn sàng ra đi của các mục tử để chạm đến những con người đang sống bên lề đức tin và xã hội.