Luật sống mà Đức Kitô đã trao cho thế giới

Khi độc giả hiện đại đọc Bài giảng trên núi, phản ứng thường không phải là hứng khởi mà là… bối rối. Các Mối Phúc nghe thì đẹp, thậm chí rất thi vị, nhưng lại dường như quá đòi hỏi: hiền lành, nghèo khó trong tinh thần, thương xót, thanh sạch tâm hồn, khao khát công chính, vui mừng khi bị bách hại. Những điều ấy không mấy “ăn khớp” với nền văn hóa đề cao hiệu quả, tự khẳng định và tiện nghi ngày nay. Vì thế, Bài giảng trên núi thường được ngưỡng mộ, nhưng hiếm khi được xem là chuẩn mực thực hành cho đời sống Kitô hữu.

Với Thánh Augustinô, điều này hẳn là khó hiểu. Trong tác phẩm On the Sermon on the Mount, ngài khẳng định rằng những lời dạy của Chúa Giê-su không phải là các lý tưởng xa vời, cũng không phải là “phần phụ thiêng liêng” dành cho một số người đạo đức đặc biệt. Trái lại, đó chính là “chuẩn mực hoàn hảo của đời sống Kitô hữu”.

Nhận định ấy rất đáng để suy nghĩ, nhất là trong bối cảnh Kitô giáo ngày nay thường bị giản lược thành một thứ luân lý tối thiểu hoặc một cảm hứng tinh thần mơ hồ. Thánh Augustinô nhắc chúng ta rằng Đức Kitô không chỉ đến để kiềm chế hành vi xấu, mà để thanh luyện tận gốc con tim con người.

Theo Augustinô, các Mối Phúc không phải là những câu nói rời rạc, mà là một cấu trúc mạch lạc, một “chiếc thang thiêng liêng” dẫn linh hồn từ khiêm nhường đến thánh thiện. Đời sống Kitô hữu bắt đầu bằng nghèo khó trong tinh thần – tức là từ bỏ kiêu ngạo. Nếu thiếu bước đầu tiên này, mọi bước khác đều không thể tiếp nối, bởi một tâm hồn đầy tự mãn không thể đón nhận Nước Thiên Chúa.

Từ khiêm nhường phát sinh hiền lành: không phải là yếu đuối, mà là sức mạnh được kỷ luật bởi đức ái. Tiếp đến là nỗi buồn vì tội lỗi – không phải tuyệt vọng, mà là nỗi buồn chữa lành, giúp con người nhận ra điều gì đang đổ vỡ để khao khát điều toàn vẹn. Chính từ đó nảy sinh cơn đói khát công chính: không chỉ là “sống cho ngay”, mà là sống phù hợp với thánh ý Thiên Chúa.

Thánh Augustinô đặc biệt nhấn mạnh rằng lòng thương xót không phải là tùy chọn. Một Kitô hữu không biết xót thương là một mâu thuẫn nội tại. Đỉnh cao của các Mối Phúc là sự trong sạch tâm hồn, bởi chỉ những ai có trật tự đúng đắn trong các khát vọng mới có thể “thấy Thiên Chúa”.

Các Mối Phúc kết thúc bằng bách hại vì sự công chính, như để khép trọn vòng tròn: sống theo Bài giảng trên núi chắc chắn sẽ đặt người Kitô hữu vào tình trạng căng thẳng với thế gian. Không có Kitô giáo nào tránh được cái giá này.

Đọc Augustinô, ta nhận ra một điều vừa nghiêm khắc vừa giải phóng: Bài giảng trên núi không phải là lời khuyên thêm thắt, mà là luật sống mà Đức Kitô đã trao cho Hội Thánh. Nếu Giáo hội muốn nói với thế giới hôm nay một cách đáng tin, thì trước hết, Giáo hội phải dám sống theo tiêu chuẩn của chính Thầy mình.

Theo: https://thecatholicherald.com/article/why-i-would-lie-to-the-nazis-at-the-door