Liệu Giáo hoàng Lêô XIV có "chỉ trích" ông Trump về vấn đề Iran?

Ngay sau khi Hoa Kỳ và Israel phối hợp tấn công Iran, khơi mào một cuộc chiến mới tại Trung Đông, Đức Giáo hoàng Leo XIV đã đưa ra lời kêu gọi quay lại con đường ngoại giao. Tuy nhiên, nếu chỉ theo dõi mạng xã hội, các tín hữu Công giáo có lẽ sẽ lầm tưởng rằng người đứng đầu Giáo hội vừa ban hành một sắc lệnh lên án đích danh Tổng thống Donald Trump.

Sự thật và những lời thêu dệt

Sự việc bắt đầu bùng nổ khi Christopher Hale, người điều hành blog chính trị "Letters from Leo", tuyên bố rằng những thông điệp của Giáo hoàng sẽ là "cuộc đối đầu công khai và trực tiếp nhất với Tổng thống Trump". Dù trong buổi đọc kinh Truyền Tin ngày 01/03, Đức Thánh Cha không hề nhắc tên Hoa Kỳ, Israel hay bất kỳ nhà lãnh đạo nào, Hale vẫn khẳng định rằng Giáo hoàng coi các cuộc tấn công là "vô đạo đức và bất hợp pháp" — những từ ngữ thực tế không hề xuất hiện trong bài diễn văn.

Trên không gian mạng, các bên bắt đầu "thêm mắm dặm muối" theo tôn chỉ chính trị riêng:

• Phe cánh tả: Trang Occupy Democrats giật tít: "Giáo hoàng Leo CHỈ TRÍCH cuộc chiến phi pháp của Trump". Tờ Daily Beast thậm chí còn khẳng định Giáo hoàng "không ngừng công kích cuộc chiến chết chóc của ông Trump".
• Phe cánh hữu: Ngược lại, tờ The Gateway Pundit mỉa mai rằng Giáo hoàng đang "tự biến mình thành trò hề", trong khi các tài khoản cực hữu khác cáo buộc ngài là "thức tỉnh" (woke) hoặc "yếu đuối".

Thông điệp thực sự từ Vatican

Trái ngược với những lời lẽ đao to búa lớn trên mạng, lời kêu gọi của Đức Leo XIV mang tính chừng mực và thận trọng đặc trưng của ngoại giao tòa thánh. Ngài kêu gọi: "Tất cả các bên liên quan hãy nhận lấy trách nhiệm đạo đức để ngăn chặn vòng xoáy bạo lực trước khi nó trở thành một vực thẳm không thể lấp đầy."

Mặc dù Đức Thánh Cha đã ba lần lên tiếng kêu gọi hòa bình kể từ khi xung đột nổ ra, nhưng trong buổi tiếp kiến chung gần nhất vào ngày 04/03, ngài lại chọn cách giữ im lặng về vấn đề Iran. Thay vào đó, Vatican để Hồng y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, trả lời phỏng vấn nhấn mạnh vào chủ nghĩa đa phương mà không chỉ trích đích danh bất kỳ quốc gia nào.

Nghệ thuật ngoại giao trong kỷ nguyên số

Hành động "lùi lại một bước" của Vatican được giới quan sát đánh giá là cách để ghi nhận sự việc mà không gây rạn nứt ngoại giao, nhất là khi Israel bắt đầu tiến quân vào Lebanon — nơi có cộng đồng Công giáo đông đảo mà Đức Leo XIV vừa tới thăm tháng 12 năm ngoái.

Trong khi các chính trị gia như Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez hay Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thẳng thừng chỉ trích hành động của Mỹ là "nằm ngoài luật pháp quốc tế", thì Giáo hoàng vẫn giữ phong thái trung dung.

Cuộc chiến mới chỉ bắt đầu, và chắc chắn sẽ còn nhiều phản ứng từ Vatican. Tuy nhiên, nếu nhìn vào lịch sử, các can thiệp của Đức Leo XIV sẽ tiếp tục mang một sắc thái tinh tế và đa diện — thứ vốn thường bị lu mờ bởi những tiêu đề giật gân và sự phân cực cực đoan trên các nền tảng mạng xã hội hiện nay.