Kinh Vinh Danh – Hướng dẫn Mục vụ Thánh Nhạc số 5

Sau các chủ đề: ca nhập lễ, kinh thương xót, chúng ta cùng nhau tìm hiểu về mục vụ thánh nhạc KINH VINH DANH, dựa trên các tài liệu của Hội Thánh. Trong số này, xin được trình bày 4 điểm: Lịch sử Kinh Vinh Danh; Ý nghĩa Kinh Vinh Danh; Kinh Vinh Danh được hát vào lễ nào; Một số điểm lưu ý trong Kinh Vinh Danh

I. LỊCH SỬ KINH VINH DANH

Kinh Vinh danh là một trong những bài hát cổ xưa nhất của Hội Thánh.

Kinh Vinh danh được tìm thấy trước tiên trong nguồn phụng vụ Hy Lạp và Syria của nghi lễ Đông phương, nó không được sử dụng trong Thánh lễ mà là kinh chúc tụng ngợi khen được sử dụng như một bài thánh ca rạng đông Phục sinh và dần dần thuộc thành phần kết thúc của Kinh Sáng. Bên Tây phương cũng vậy, kinh Vinh danh hồi đầu không nằm trong Thánh lễ.

Bài ca này được đưa vào Thánh lễ Rôma vào đầu thế kỷ thứ V dưới thời của Đức Lêô Cả. Lúc đó, người ta chỉ hát Gloria trong Thánh lễ nửa đêm Giáng sinh.

Sau đó, đến đời Đức Giáo hoàng Xanh-mác, kinh Vinh danh mới được quyết định cho hát giữa phần kinh nhập lễ và kinh Kyrie trong tất cả các Thánh lễ Chúa nhật và lễ kính các thánh Tử đạo do Giám mục cử hành.

Sau cùng, kinh Vinh danh được dành cho cả lễ kính các thánh Giáo hoàng, rồi đến lễ các thánh Giám mục.

Cho đến thế kỷ VII, một linh mục thường chỉ được phép hát kinh Vinh danh mỗi năm một lần vào lễ Phục sinh và trong dịp cử hành Thánh lễ mở tay.

Dần dần, khoảng cuối thế kỷ XI, kinh Vinh danh mới trở nên phổ biến được linh mục/giám mục xướng lên trong tất cả những ngày lễ Chúa nhật và lễ kính/trọng. Thực hành như chúng ta thấy hiện nay, coi như đã thành hình từ thế kỷ XI.

II. Ý NGHĨA KINH VINH DANH

Theo Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma số 43: Kinh Vinh Danh là một thánh thi chúc tụng và khẩn nài hướng lên Chúa Cha và Đức Kitô. Toàn bản văn chia làm 3 phần:  Đoạn mở đầu; Đoạn hướng về Chúa Cha; Đoạn hướng về Đức Kitô.

Đoạn mở đầu: Là lời ca thiên thần trong đêm Chúa Giáng Sinh.

Lời này được tổng hợp từ nhiều bản văn Thánh Kinh, đặc biệt từ lời ca ngợi do các thiên thần hát lên trong đêm Chúa Giáng Sinh tại Bêlem. Vì vậy, nó còn có tên gọi là: Thánh ca Thiên Thần.

Đoạn thứ II: Là lời tôn vinh Thiên Chúa.

Tiếp nối chủ đề lời ca của các thiên thần, đoạn này diễn tả sự nối kết giữa trời và đất trong những lời ngợi khen chúc tụng Thiên Chúa qua 5 động từ tuôn ra một mạch theo thể thức tôn thờ của các thánh thi cổ xưa. Năm động từ này là: ca ngợi; chúc tụng; thờ lạy; tôn vinh; và cảm tạ Chúa được vang lên như những làn sóng đại dương không ngớt trào dâng.

Đoạn thứ III: Là lời kêu cầu Đức Giêsu

Đoạn này quy hướng về Chúa Kitô với những danh hiệu chính của Ngài là: Chủ Tể; Thiên Chúa; Chiên Thiên Chúa; Con Chúa Cha. Nghĩa là Chúa Kitô vừa là Thiên Chúa uy quyền, đồng bản thể với Chúa Cha, vừa là Đấng Cứu Chuộc nhân loại. Phần cuối, kinh Vinh Danh kết thúc với lời tôn vinh Đức Kitô, Chúa Thánh Thần và Chúa Cha vì cả Ba Ngôi đều chung nhau một vinh quang.

III. KINH VINH DANH HÁT VÀO LỄ NÀO?

1. Kinh Vinh Danh được hát hay đọc trong các Chúa nhật ngoài mùa Vọng và mùa Chay, trong các lễ trọng và lễ kính, và trong các dịp lễ khá long trọng (QCSL 53).

2. Không hát kinh Vinh danh vào các Chúa nhật Mùa Vọng và Mùa Chay, nhưng đối với lễ trọng và lễ kính rơi vào trong các mùa này, thì vẫn hát kinh Vinh danh như thường lệ.

IV. NHỮNG LƯU Ý TRONG PHẦN KINH VINH DANH.

QCSL 53 quy định: Không được thay đổi bản văn của kinh này bằng một bản văn khác.

Vị tư tế hay, tùy nghi, một ca viên hay ca đoàn xướng lên, rồi mọi người cùng hát chung, hay luân phiên giữa giáo dân và ca đoàn, hay chỉ ca đoàn. Nếu không hát thì phải đọc, hoặc mọi người đọc chung, hoặc chia hai bè đối đáp (QCSL 53).

Dù có thể chọn lựa giữa việc hát và đọc kinh Vinh Danh (x. QCSL 53; 126 / Nghi thức Thánh lễ, số 8) nhưng phải cố gắng ưu tiên kinh Vinh Danh được hát luôn luôn, ngoại trừ vì những lý do mục vụ, bởi đây là một bài thánh ca mang tính lễ hội và là bài thi ca tự bản chất;

Đừng bao giờ hát kinh Thương Xót rồi lại chỉ đọc kinh Vinh Danh.

Nên sử dụng bản hát mà mọi người trong cộng đoàn đều thuộc để việc ca hát mang tính cộng đồng và mang lại một nét đặc sắc cho buổi cử hành.

Cúi đầu khi đọc/ hát danh thánh Giêsu trong kinh Vinh Danh (x. QCSL 275a).

V. TÓM LƯỢC

Chúng ta vừa tìm hiểu với nhau 4 điểm trong mục vụ thánh nhạc KINH VINH DANH.

Thứ nhất, lịch sử kinh Vinh Danh.

Kinh Vinh danh là một trong những bài hát cổ xưa nhất của Hội Thánh.

Ban đầu, Kinh Vinh danh không được sử dụng trong Thánh lễ.

Bài ca này chỉ được đưa vào Thánh lễ Rôma vào đầu thế kỷ thứ V dưới thời của Đức Lêô Cả.

Sau đó, đến đời Đức Giáo hoàng Xanh-mác, kinh Vinh danh mới được quyết định cho hát giữa phần kinh nhập lễ và kinh Kyrie trong tất cả các Thánh lễ Chúa nhật và lễ kính các thánh Tử đạo do Giám mục cử hành.

Sau cùng, kinh Vinh danh được dành cho cả lễ kính các thánh Giáo hoàng, rồi đến lễ các thánh Giám mục.

Đến khoảng cuối thế kỷ XI, kinh Vinh danh mới được xướng lên trong tất cả những ngày lễ Chúa nhật, lễ kính và lễ trọng.

Thứ 2, Ý Nghĩa Kinh Vinh Danh

Kinh Vinh Danh là một thánh thi chúc tụng và khẩn nài hướng lên Chúa Cha và Đức Kitô. Toàn bản văn chia làm 3 phần: 

• Đoạn mở đầu: Là lời ca thiên thần trong đêm Chúa Giáng Sinh.
• Đoạn thứ II: Là lời tôn vinh Thiên Chúa.
• Đoạn thứ III: Là lời kêu cầu Đức Giêsu.

Thứ 3, Kinh Vinh Danh hát vào lễ nào?

• Kinh Vinh Danh được hát hay đọc trong các Chúa nhật ngoài mùa Vọng và mùa Chay, trong các lễ trọng và lễ kính, và trong các dịp lễ khá long trọng.
• Không hát kinh Vinh danh vào các Chúa nhật Mùa Vọng và Mùa Chay, nhưng đối với lễ trọng và lễ kính rơi vào trong các mùa này, thì vẫn hát kinh Vinh danh như thường lệ.

4. Những Lưu Ý Trong Phần Kinh Vinh Danh.

• Không được thay đổi bản văn của kinh này bằng một bản văn khác.
• Vị tư tế hay, tùy nghi, một ca viên hay ca đoàn xướng lên, rồi mọi người cùng hát chung, hay luân phiên giữa giáo dân và ca đoàn, hay chỉ ca đoàn. Nếu không hát thì phải đọc, hoặc mọi người đọc chung, hoặc chia hai bè đối đáp.
• Dù có thể chọn lựa giữa hát và đọc kinh Vinh Danh nhưng cố gắng ưu tiên hát kinh Vinh Danh, ngoại trừ vì những lý do mục vụ,
• Đừng bao giờ hát kinh Thương Xót rồi lại đọc kinh Vinh Danh.
• Nên sử dụng bản hát mà mọi người trong cộng đoàn đều thuộc để việc ca hát mang tính cộng đồng.
• Cúi đầu khi đọc/hát danh thánh Giêsu trong kinh Vinh Danh.

Ban Thánh Nhạc Giáo phận Bắc Ninh