Những năm gần đây, do tình hình kinh tế xã hội bất ổn, thu nhập bấp bênh, nhiều giáo dân cảm thấy bối rối, giữa nghĩa vụ phải đóng góp cho giáo xứ, giáo họ và trách nhiệm bảo vệ cuộc sống cho gia đình, chi phí học tập cho con cái...Trong hoàn cảnh đó, liệu người Công Giáo có bị ràng buộc luân lý phải đóng góp cho giáo xứ, giáo họ hay không?
Ở đây cần phải nói ngay rằng, việc đóng góp tài chính để xây dựng Giáo hội là 1 trong 5 điều răn của Hội thánh, cũng là nghĩa vụ buộc mọi tín hữu thi hành.
Thực vậy, Giáo lý của Hội thánh tại điều 2043 qui định rõ: "Điều răn thứ 5 (đóng góp cho các nhu cầu của Hội Thánh): Các tín hữu có bổn phận đóng góp cho các nhu cầu vật chất của Hội Thánh, mỗi người tùy theo khả năng của mình."
Như vậy, theo Giáo huấn của Hội thánh, việc đóng góp cho Hội thánh là một nghĩa vụ đòi buộc, nghĩa là không được miễn trừ.
Tuy nhiên, ở đây, sách giáo lý cũng nói rõ, cách thức và số tiền đóng góp luôn phụ thuộc vào "khả năng tài chính của mỗi gia đình."
Nói về "nghĩa vụ", thần học Công giáo luôn thiết lập một hệ thống thứ bậc rõ ràng và đâu là "nghĩa vụ phải ưu tiên".
Một cách cụ thể, trong các nghĩa vụ, thì bổn phận và trách nhiệm đối với gia đình phải là ưu tiên trước nghĩa vụ với giáo xứ.
Theo đó, trước khi đóng góp tài chính cho Giáo hội, các tín hữu phải bảo đảm mình có thể chu toàn những trách nhiệm thiết yếu đối với bản thân và gia đình, phải lo cho con cái đủ ăn, đủ mặc, học hành... tránh để gia đình rơi vào cảnh nợ nần.
Nói cách khác, nếu việc đóng góp tiền bạc khiến một người phải bỏ bê thuốc men, trì hoãn điều trị, hoặc đẩy gia đình họ vào cảnh nợ nần, thì "nghĩa vụ đóng góp" cho Giáo hội không còn ràng buộc về mặt luân lý.
Trái lại, về mặt luân lý, không ai có nghĩa vụ đạo đức phải đóng góp tiền bạc theo cách khiến bản thân và cả gia đình rơi vào khó khăn tài chính.
Bên cạnh đó, cần nhớ rằng, việc đóng góp "vào nhu cầu vật chất của Giáo hội" không nhất thiết chỉ có đóng góp về vật chất.
Giống như các điều răn khác của Hội thánh, chẳng hạn điều răn thứ 1 "giữ ngày Chúa Nhật", khi các tín hữu không thể giữ luật, họ có thể đọc kinh bù, thì điều răn thứ 5, đóng góp cho "các nhu cầu vật chất của Hội thánh", cũng như vậy, các giáo hữu có thể tham gia phục vụ nhà Chúa trong rất nhiều trường hợp và nhiều cách tùy khả năng của mình, như: phục vụ ca đoàn, dạy giáo lý, tham gia bác ái, thăm bệnh, trực nhà thờ, chuẩn bị phụng vụ, dọn vệ sinh, góp công sửa chữa…
Trong nhiều trường hợp, đó là một sự nâng đỡ có thể đo lường được. Nếu không có người tình nguyện, giáo xứ sẽ phải chi thêm tiền để thuê nhân sự hoặc giảm bớt hoạt động mục vụ.
Vì thế, khi một người dành nhiều giờ mỗi tuần để phục vụ, thì ngay cả trong ngôn ngữ kinh tế, đó cũng đã là một khoản “đóng góp” mang giá trị thực tiễn. Món quà thời gian và khả năng đôi khi quý giá không kém, thậm chí thiết thực hơn món quà tiền bạc.
Ngoài ra, ai cũng có thể dâng lời cầu nguyện. Với người nghèo, người bệnh, người già neo đơn, hay lao động nhập cư xa quê, lời cầu nguyện vẫn luôn là cách góp phần nâng đỡ Hội Thánh trong sự trung thành và khiêm nhường.
Điều quan trọng là, mỗi tín hữu trước khi đóng góp, cần cầu nguyện và phân định tìm xem đâu là ý Thiên Chúa muốn, đâu là cách thức, người nhận và số tiền họ nên đóng góp, đồng thời thành thật với lương tâm, xem xét hoàn cảnh, trách nhiệm và giới hạn thực tế của mình.
Trong tiến trình phân định, họ cũng cần nhận diện và chống lại cám dỗ cho đi ít hơn khả năng thực sự của mình. Sự hợp lý hóa và lợi ích cá nhân rất dễ chi phối phán đoán; vì thế, Kitô hữu phải chân thành xin Chúa Thánh Thần hướng dẫn - và khi cần, đánh động lương tâm, để trung thực nhận ra đâu là cách diễn tả lòng quảng đại thực sự khả thi.
Tóm lại, Giáo hội không áp đặt việc dâng cúng, đóng góp tiền bạc như một nghĩa vụ phổ quát. Nhưng, mỗi tín hữu cần thành thật với hoàn cảnh của mình, và quảng đại đóng góp theo những gì Chúa muốn và trong khả năng của mình.
Ảnh trong bài: Giáo phận Đà Nẵng
Author
Chuyên viết tin tức và bài phân tích về Giáo hội Công giáo và các vấn đề tôn giáo – xã hội quốc tế.
