Qua lời kể của Cha Tổng đại diện Hồ Văn Xuân – người cộng sự thân cận suốt 16 năm, một chân dung khác về Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn đã hiện lên: không chỉ là một vị chủ chăn bản lĩnh với những quyết sách lịch sử, mà còn là một con người giàu ân tình, hóm hỉnh và tận hiến đến hơi thở cuối cùng.
Trái tim nóng sau vẻ ngoài trầm mặc
Nhiều người lần đầu tiếp xúc thường e dè trước vẻ ngoài có phần lạnh lùng, nghiêm nghị của Đức Hồng Y. Thế nhưng, đằng sau diện mạo ấy là một tâm hồn "rất đời", dễ gần và cực kỳ hóm hỉnh. Ngài có biệt tài kể những câu chuyện dí dỏm nhưng ẩn chứa triết lý sâu sắc.
Sự ấm áp của ngài còn thể hiện qua lòng thủy chung với vùng đất cũ. Suốt 15 năm ròng rã sau khi rời Cần Thơ, cứ mỗi dịp sau Tết, ngài lại lặn lội về thăm giáo phận cũ. Không đi tay không, ngài luôn chắt chiu những khoản tiền nhỏ để hỗ trợ tận tay các dòng tu vùng sâu và các giáo xứ nghèo khó, như một cách tri ân nơi ngài từng gắn bó 28 năm thanh xuân.
"Luồng gió mới" thay đổi diện mạo mục vụ Sài Gòn
Năm 1998, khi về nhận nhiệm sở tại Tổng Giáo phận (TGP) Sài Gòn, ĐHY đã đối mặt với không ít khó khăn, trì trệ. Với tầm nhìn của một nhà quản trị, ngài đã thực hiện những bước đi mang tính đột phá:
- Kiện toàn tổ chức: Thành lập Ban tư vấn giám mục và Hội đồng linh mục để phát huy trí tuệ tập thể.
- An sinh cho hàng giáo sĩ: Lập Quỹ tương trợ linh mục, đảm bảo các linh mục khi về già hay đau yếu đều được chăm sóc chu đáo.
- Dấn thân vì người yếu thế: Ngài không ngại đưa các tu sĩ vào tận tâm điểm dịch bệnh tại Bình Phước để chăm sóc bệnh nhân HIV/AIDS giai đoạn cuối. Việc tái thiết Caritas TGP cũng giúp cánh tay bác ái của Giáo hội vươn xa đến tận những vùng bão lũ, thiên tai.
Tầm nhìn chiến lược về giáo dục và đào tạo
Từng tu nghiệp về quản trị giáo dục tại Hoa Kỳ, ĐHY đặc biệt ưu tiên việc "trồng người". Ngài là người mở hướng cho các linh mục trẻ đi du học tại Mỹ (trong đó có Đức Cha Phêrô Nguyễn Văn Khảm là người đầu tiên).
Không chỉ đào tạo linh mục, ngài còn dành tâm huyết cho giáo dân qua việc nỗ lực xin lại cơ sở và thành lập Trung tâm Mục vụ TGP vào năm 2004. Ngài quan niệm: Một Giáo hội vững mạnh phải là một Giáo hội có nền tảng tri thức và nhân bản vững vàng.
Mối nhân duyên đặc biệt với Cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp
Ít ai biết rằng, con đường tu trì của ĐHY bắt đầu từ lời khuyên của vị linh mục kính yêu Trương Bửu Diệp. Thuở nhỏ, cậu bé Mẫn vốn rất sợ ma, chính Cha Diệp đã gọi cậu ra phụ lễ để rèn luyện sự dạn dĩ và định hướng đi tu từ năm 10 tuổi. Sự gắn kết tâm linh này theo ngài suốt đời; mỗi khi gặp thử thách lớn, người ta lại thấy vị Hồng Y đứng lặng lẽ cầu nguyện rất lâu trước mộ Cha Diệp để tìm sự nâng đỡ.
Những trăn trở sau cùng: Nhà thờ Đức Bà và những con số định mệnh
Ngay cả khi đã về hưu và sức khỏe suy giảm, tâm trí ngài vẫn hướng về công trình trùng tu Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn. Ngài chính là người đã thuyết phục Cha Hồ Văn Xuân tạm gác ý định nghỉ hưu để gánh vác trọng trách đại trùng tu. Những đồng tiền ân nhân tặng riêng, ngài đều lặng lẽ đóng góp hết vào quỹ xây dựng, đôi khi còn nhờ xe chở ra để tận mắt nhìn thấy tiến độ công trình.
Sự trùng hợp kỳ lạ của con số 22/3: Cuộc đời ngài gắn liền với những cột mốc định mệnh vào ngày 22 tháng 3:
- 22/3/1993: Nhận sứ vụ Giám mục.
- 22/3/2014: Chính thức nghỉ hưu.
- 22/3/2026: Ngày ngài được Chúa gọi về.
Kỷ niệm "thót tim" ngày nhận chức
Một chi tiết thú vị được tiết lộ là sự cố sập cầu Bình Điền lúc 3 giờ sáng ngày 1/4/1998 – ngay trước ngày rước ngài từ Mỹ Tho về Sài Gòn. Trong lúc ban tổ chức đang hoảng loạn, lộ trình thay thế băng qua khu Nam Sài Gòn đã được thiết lập thần tốc, đưa ngài về nhận tòa an toàn. Phải chăng, ngay từ đầu, hành trình của ngài tại Sài Gòn đã là một cuộc vượt khó đầy ngoạn mục dưới sự quan phòng của Thiên Chúa?
Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn đã ra đi, nhưng di sản ngài để lại từ những công trình gạch đá đến những giá trị yêu thương trong lòng người sẽ còn mãi như một chứng nhân của một "trái tim nóng" luôn đập vì Giáo hội và dân tộc.
Tổng hợp theo Video: Những điều chưa kể về Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, Nguồn TGP Sài Gòn
Author
Chuyên viết tin tức và bài phân tích về Giáo hội Công giáo và các vấn đề tôn giáo – xã hội quốc tế.
