Không có cha mẹ nào là hoàn hảo.
Làm cha mẹ không phải là một “kỹ năng” có thể học cho xong, cũng không phải là một dự án có thể hoàn tất. Làm cha mẹ là một mối tương quan sống động, diễn ra từng ngày, được dệt nên từ yêu thương, căng thẳng, trưởng thành, vấp ngã – và cả những lần hàn gắn.
Trong hành trình ấy, sẽ có những lúc bạn cảm thấy mình vững vàng, tự tin. Nhưng cũng sẽ có những khoảnh khắc bạn hoang mang, tự hỏi: “Mình đang làm đúng hay sai? Sao mọi thứ lại trở nên thế này?” Những giây phút ấy không phải là dấu hiệu của thất bại, mà là dấu hiệu rất con người – của những người đang yêu và đang cố gắng hết sức.
1. Cám dỗ của “sự hoàn hảo” và gánh nặng vô hình
Ngày nay, không ít cha mẹ kiệt sức vì cố gắng làm mọi thứ “cho đúng”. Họ lo lắng khi con không đạt một mốc phát triển đúng thời điểm; họ tự trách khi con kén ăn; họ mang mặc cảm nặng nề khi con gặp khó khăn sức khỏe hay tâm lý – dù những điều ấy nằm ngoài khả năng kiểm soát của họ.
Chủ nghĩa cầu toàn trong việc làm cha mẹ len lỏi khắp nơi, và cái giá phải trả là lo âu, tự trách, và mệt mỏi tinh thần. Nhiều người lớn lên trong niềm tin – công khai hay âm thầm – rằng sai lầm là thất bại, và làm cha mẹ tốt nghĩa là không được phép sai. Nhưng Tin Mừng cho chúng ta một cái nhìn khác.
Trong ánh sáng Kitô giáo, con người không được cứu độ nhờ sự hoàn hảo, mà nhờ tình yêu và ân sủng. Chính trong sự yếu đuối được nhìn nhận và chữa lành, con người mới lớn lên.
2. Sai lầm không phải là thất bại – mà là cơ hội
Chúng ta là con người. Chúng ta sẽ cáu gắt, thiếu kiên nhẫn, phản ứng cảm tính, đôi khi làm tổn thương người khác – kể cả chính con cái mình. Những điều ấy không có nghĩa là bạn là cha mẹ tồi. Chúng có nghĩa là bạn đang sống trong một hệ thần kinh rất thật, trong khi cố gắng đồng hành với những đứa trẻ cũng có hệ thần kinh non nớt của riêng chúng.
Điều quan trọng nhất không phải là bạn có mắc lỗi hay không, mà là bạn làm gì sau khi mắc lỗi.
Trong đời sống Kitô hữu, ta gọi đó là hoán cải: nhận ra điều chưa đúng, xin lỗi, và cố gắng bước đi theo cách tốt hơn.
3. Khi cha mẹ biết xin lỗi: một bài học Tin Mừng sống động
Nhiều cha mẹ lo sợ rằng xin lỗi con cái sẽ làm mất uy quyền. Nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại. Xin lỗi đúng cách xây dựng lòng tin, dạy trách nhiệm, và nuôi dưỡng nhân cách.
Một lời xin lỗi thật sự bao gồm ba điều đơn giản nhưng sâu sắc:
- Nhận trách nhiệm: không đổ lỗi, không biện minh.
- Xin lỗi cách chân thành: xuất phát từ lòng cảm thông, không phải để nhẹ lòng mình, mà để chữa lành người khác.
- Bày tỏ ý hướng thay đổi: không cần hứa hẹn lớn lao, chỉ cần thành thật.
Ví dụ, thay vì nói:
“Mẹ xin lỗi vì đã la con, nhưng tại con làm mẹ tức quá!”
một lời xin lỗi mang tinh thần trưởng thành và Tin Mừng hơn sẽ là:
“Mẹ đã la con vì mẹ không kiềm chế được cơn bực bội. Mẹ xin lỗi. Mẹ sẽ cố gắng xử lý cảm xúc của mình tốt hơn lần sau.”
Ở đây, cha mẹ dạy con một điều rất quan trọng: cảm xúc có thể bị kích hoạt, nhưng hành vi là trách nhiệm của mỗi người.
4. Trẻ em học cách sống bằng cách nhìn cha mẹ sống
Con cái không học cách đối diện sai lầm qua những bài giảng dài, mà qua cách cha mẹ sống thật với sai lầm của chính mình. Khi cha mẹ biết xin lỗi, biết lắng nghe, biết tôn trọng cảm xúc của con, trẻ học được rằng:
- Mối quan hệ có thể bị tổn thương, nhưng cũng có thể được hàn gắn.
- Yêu thương không đòi hỏi hoàn hảo, mà đòi hỏi chân thành.
Sau khi xin lỗi, việc mở ra đối thoại – “Con có muốn nói thêm gì không?” – và tôn trọng cả sự im lặng của con cũng là một cách tôn trọng phẩm giá. Một cái ôm được đề nghị, chứ không áp đặt, dạy trẻ rằng tình yêu luôn mời gọi, không cưỡng ép.
5. Đừng ép con xin lỗi – hãy dạy con biết sửa chữa
Trẻ em cũng sẽ mắc rất nhiều lỗi. Trách nhiệm vẫn quan trọng, nhưng ép xin lỗi thường chỉ tạo ra sự phục tùng, không phải cảm thông. Khi trẻ bị buộc phải nói “con xin lỗi” mà chưa hiểu, lời xin lỗi trở thành gánh nặng, thậm chí là nỗi xấu hổ.
Thay vào đó, hãy giúp con hiểu tác động của hành vi, rồi mời gọi con sửa chữa. Với trẻ nhỏ, sửa chữa không nhất thiết bằng lời nói: dựng lại tòa tháp bị làm đổ, trả lại món đồ bị lấy, hay mời một bạn bị bỏ rơi cùng chơi… Những hành động ấy dạy con tình yêu có thể được tái tạo bằng việc làm cụ thể.
6. Làm cha mẹ theo tinh thần Kitô giáo
Làm cha mẹ không được mời gọi để trở nên hoàn hảo, mà để trở nên trung thực, khiêm tốn và yêu thương. Sai lầm không phải là bằng chứng của thất bại, mà là cơ hội để dạy con:
- Sự kiên cường
- Trách nhiệm cá nhân
- Khả năng tha thứ và nối lại mối quan hệ
Con cái không cần cha mẹ hoàn hảo. Chúng cần những cha mẹ biết xin lỗi, biết đứng dậy, và biết yêu đến cùng.
Trong đời sống đức tin, chính Thiên Chúa cũng không đối xử với ta bằng sự hoàn hảo lạnh lùng, mà bằng lòng thương xót. Khi cha mẹ sống điều đó trong gia đình, họ không chỉ nuôi dạy con người trưởng thành, mà còn loan báo Tin Mừng bằng chính đời sống của mình.
Con cái học được nhiều hơn từ cách cha mẹ hàn gắn,
hơn là từ cách cha mẹ trình diễn sự hoàn hảo.
Author
Chuyên viết tin tức và bài phân tích về Giáo hội Công giáo và các vấn đề tôn giáo – xã hội quốc tế.
