Do Thái giáo, Kitô giáo và Hồi giáo cùng thờ một Thượng đế, vậy tại sao lại xung đột với nhau?

Trong suốt hàng ngàn năm lịch sử, nhân loại đã chứng kiến những cuộc chiến đẫm máu nhất, những cuộc thập tự chinh kéo dài và những xung đột địa chính trị dai dẳng nhân danh Thiên Chúa. Một nghịch lý lớn nhất mà nhiều người thường đặt ra là: Tại sao Do Thái giáo, Kitô giáo và Hồi giáo ba tôn giáo cùng tôn thờ Thiên Chúa của Abraham, cùng chia sẻ những vị tiên tri như Moses, Noah lại không thể tìm thấy tiếng nói chung?

Phải chăng "Thượng đế" của họ là khác nhau, hay con người đang mượn danh Ngài để giải quyết những mâu thuẫn rất đỗi trần gian?

Gốc rễ chung: Gia đình của Abraham

Về mặt thần học, ba tôn giáo này được gọi là "các tôn giáo dòng Abraham". Cùng tin vào sự độc thần (Monotheism) chỉ có một Thiên Chúa duy nhất, Đấng Sáng tạo nên vũ trụ. Cùng chia sẻ một nền tảng đạo đức học từ mười điều răn và tôn trọng các giá trị về sự công chính của các vị tiên tri tiền triều.

Tuy nhiên, từ một thân cây chung, các nhánh rẽ bắt đầu xuất hiện khi mỗi tôn giáo xác lập một "thẩm quyền mặc khải" riêng biệt.

"Cuộc chiến" của các bản cập nhật

Xung đột đầu tiên và cơ bản nhất nằm ở việc xác định đâu là lời nói cuối cùng của Thiên Chúa.

• Do Thái giáo coi Torah (Luật pháp) là giao ước vĩnh cửu. Họ vẫn đang chờ đợi một Đấng Messiah (Đấng Cứu Thế) bằng xương bằng thịt để phục hồi vương quốc Israel. Đối với họ, Jesus hay Muhammad không phải là những người mang thông điệp từ Chúa.
• Kitô giáo xuất hiện và tuyên bố rằng Jesus chính là Đấng Messiah mà người Do Thái mong đợi. Kitô giáo vào "Tân Ước" – một bản cập nhật hoàn thiện tình yêu của Chúa dành cho toàn nhân loại, không chỉ riêng người Do Thái.
• Hồi giáo ra đời vào thế kỷ thứ 7 với thông điệp từ Thiên sứ Muhammad. Kinh Quran khẳng định rằng cả Kinh Thánh của Do Thái và Kitô giáo đều đã bị con người chỉnh sửa hoặc làm sai lệch qua thời gian. Vì vậy, Hồi giáo tự xem mình là "bản hiệu đính" cuối cùng và tinh khiết nhất để đưa nhân loại trở về với đức tin thuần túy của Abraham.

Mỗi tôn giáo đều tự cho mình là "sự thật duy nhất" và hoàn chỉnh nhất. Khi ba hệ thống niềm tin tuyệt đối va chạm, sự hòa giải trở nên cực kỳ khó khăn bởi không ai muốn chấp nhận mình là "phiên bản lỗi" hoặc "kẻ chưa hoàn thiện".

Khác biệt về bản chất Thiên Chúa: Hố sâu Ba Ngôi

Dù cùng nói về một Thiên Chúa, nhưng định nghĩa về Ngài lại tạo ra một rào cản thần học khổng lồ. Kitô giáo tin vào Chúa Ba Ngôi (Thiên Chúa duy nhất nhưng hiện diện trong ba ngôi vị: Cha, Con và Thánh Thần).

Trong khi đó, Do Thái giáo và Hồi giáo giữ lập trường Độc thần tuyệt đối. Đối với người Hồi giáo, việc tin Jesus là "Con Thiên Chúa" bị xem là tội Shirk – tội lỗi nặng nhất vì đã đem một tạo vật ngang hàng với Đấng Sáng Tạo. Chính sự khác biệt trong cách định nghĩa về bản thể Thiên Chúa đã khiến họ nhìn nhau như những kẻ "lầm lạc" thay vì là anh em cùng cha.

Jerusalem: Khi Đất Thánh trở thành bãi chiến trường

Mâu thuẫn không chỉ dừng lại ở những tranh luận lý thuyết trên giấy. Nó hiện hữu rõ rệt nhất tại Jerusalem – nơi mà mỗi mét đất đều thấm đẫm đức tin của cả ba bên.

• Người Do Thái hướng về Bức tường Than khóc và Núi Đền, nơi từng ngự trị đền thờ vĩ đại của họ.
• Người Kitô giáo tôn thờ Nhà thờ Mộ Thánh, nơi Chúa Jesus phục sinh.
• Người Hồi giáo bảo vệ Đền Al-Aqsa và Mái vòm Đá, nơi họ tin rằng Muhammad đã thăng thiên.

Khi niềm tin tâm linh bị gắn chặt vào quyền sở hữu đất đai và lòng tự hào dân tộc, tôn giáo trở thành ngòi nổ cho các cuộc chiến địa chính trị. Những xung đột tại Trung Đông hiện nay, dù mang lớp vỏ chính trị, nhưng sâu thẳm bên dưới vẫn là những vết rạn nứt tôn giáo chưa bao giờ lành lặn.

Tôn giáo và công cụ của quyền lực

Cuối cùng, chúng ta không thể bỏ qua yếu tố con người. Trong lịch sử, tôn giáo thường bị biến thành công cụ để các nhà cầm quyền huy động quần chúng. Thật dễ dàng để thuyết phục một người cầm kiếm chiến đấu nếu bạn nói với họ rằng: "Chúa đứng về phía chúng ta, còn kẻ thù là những kẻ xúc phạm Ngài".

Bạo lực thường nảy sinh không phải vì họ thờ phụng những Thiên Chúa khác nhau, mà vì họ sử dụng Thiên Chúa để biện minh cho những tham vọng trần tục về quyền lực, tài nguyên và sự thống trị.

Cuối cùng một Thiên Chúa, nhiều lối đi

Sự xung đột giữa Do Thái giáo, Kitô giáo và Hồi giáo là một minh chứng buồn bã cho việc con người thường tập trung vào những khác biệt nhỏ nhoi để chia rẽ, thay vì nhìn vào những giá trị chung to lớn để hàn gắn.