ĐHY Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: 28 Năm Trong Sứ Vụ Người Trồng Người

Trong suốt 61 năm linh mục, Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn dành gần 28 năm (1965–1993) cho sứ vụ đào tạo linh mục, công việc mà ngài coi là “sự nghiệp trồng người” quan trọng nhất của đời mình.

Sau khi thụ phong linh mục ngày 25 tháng 5 năm 1965 tại Nhà thờ Chánh tòa Cần Thơ, cha Phạm Minh Mẫn nhanh chóng được giao giảng dạy tại Tiểu chủng viện Á Thánh Quý (Cái Răng, Cần Thơ). Giai đoạn 1965–1968 và 1971–1974, ngài làm giáo sư. Năm 1974–1975, ngài đảm nhận chức Giám đốc Tiểu chủng viện. Khoảng thời gian 1968–1971, cha du học tại Đại học Loyola Marymount (Los Angeles, Mỹ) và tốt nghiệp Cao học Quản trị Giáo dục, trang bị thêm kiến thức chuyên môn để phục vụ việc “trồng người”.

Sau năm 1975, khi các chủng viện bị hạn chế nghiêm ngặt, cha Mẫn âm thầm phụ trách đào tạo linh mục cho Giáo phận Cần Thơ từ năm 1976 đến 1988. Giai đoạn 1976–1981, ngài tổ chức đào tạo trực tiếp các ứng viên tại cơ sở. Từ 1981–1988, ngài chuyển sang hình thức “gửi về giáo xứ” để các chủng sinh vừa học vừa thực tập mục vụ thực tế. Dù phải hoạt động phi chính thức (đào tạo “ẩn”), cùng các linh mục giáo sư khác, ngài đã góp phần đào tạo được 30 tân linh mục cho Giáo phận Cần Thơ trong giai đoạn 1975–1985. Đó là những “mầm non” ơn gọi được nuôi dưỡng giữa thiếu thốn sách vở, cơ sở vật chất và áp lực từ hoàn cảnh xã hội.

Năm 1988 đánh dấu bước ngoặt quan trọng. Khi Nhà nước cho phép mở lại một số chủng viện, Đại chủng viện Thánh Quý được nâng cấp từ Tiểu chủng viện và khai giảng ngày 27 tháng 12 năm 1988. Cha Phạm Minh Mẫn được bổ nhiệm làm Giám đốc tiên khởi của đại chủng viện liên giáo phận, đào tạo linh mục cho ba giáo phận: Cần Thơ, Long Xuyên và Vĩnh Long. Ngài thiết lập từ nền tảng cơ sở vật chất, nhân sự (hợp tác với hai cha Phó Giám đốc đại diện hai giáo phận kia) đến chương trình đào tạo toàn diện.

Trong vai trò này, ngài nhấn mạnh tinh thần “đối thoại trong yêu thương, như Thiên Chúa yêu thương chúng ta”, tiền thân của khẩu hiệu giám mục sau này Sicut Dilexi (Ga 15:12). Ngài khuyến khích chủng sinh kết hợp học tập lý thuyết với mục vụ thực tế: thăm người nghèo, hỗ trợ người già neo đơn, tham gia các hoạt động tương thân. Khi Tông huấn Pastores dabo vobis của Đức Gioan Phaolô II ra đời năm 1992, cha Mẫn cùng các linh mục dịch tài liệu và đưa vào “Chỉ Dẫn Cần Thiết” văn kiện nội bộ làm kim chỉ nam cho việc đào tạo tại Thánh Quý.

Tổng cộng, trong giai đoạn làm Giám đốc và phụ trách đào tạo (theo một số tài liệu khoảng 1970–1993), ngài góp phần đào tạo 117 linh mục cho ba giáo phận miền Tây Nam Bộ. Nhiều vị trong số đó sau này trở thành linh mục, giám mục, tiếp tục sứ vụ mục vụ tại các giáo xứ và giáo phận.