Theo trang Catholic News Agency Đức Giáo hoàng Lêô XIV dự kiến sẽ thăm Guinea Xích Đạo trong chuyến tông du châu Phi năm 2026 – đây sẽ là chuyến viếng thăm mục vụ đầu tiên của ngài tới châu lục này kể từ khi được bầu làm Giáo hoàng vào tháng 5/2025. Chuyến đi đã được chính phủ Guinea Xích Đạo và Hội đồng Giám mục nước này chính thức xác nhận.
Dưới đây là 7 điểm quan trọng mà người Công giáo trên toàn thế giới nên biết trước chuyến thăm lịch sử này:
1. Guinea Xích Đạo là quốc gia duy nhất tại châu Phi nói tiếng Tây Ban Nha và có bản sắc Công giáo rõ nét
Guinea Xích Đạo là quốc gia duy nhất ở châu Phi sử dụng tiếng Tây Ban Nha làm ngôn ngữ chính thức, một di sản từ thời thuộc địa Tây Ban Nha (kết thúc năm 1968). Chính bối cảnh này đã định hình sâu đậm đời sống Công giáo tại đây.
Việc truyền giáo chủ yếu do các thừa sai Tây Ban Nha đảm trách, đặc biệt là Dòng Con Đức Mẹ Vô Nhiễm (Claretian – CMF). Đến nay, tiếng Tây Ban Nha vẫn là ngôn ngữ chính trong phụng vụ, đào tạo thần học và sinh hoạt Giáo hội.
Song song đó, quốc gia này cũng đa ngữ: tiếng Pháp, Bồ Đào Nha và các ngôn ngữ bản địa như Fang, Bubi, Ndowe, Annobonese ngày càng được sử dụng trong mục vụ địa phương.
2. Người Công giáo chiếm đa số áp đảo trong dân số
Theo số liệu thống kê của Tòa Thánh, khoảng 74,8% dân số Guinea Xích Đạo là người Công giáo đã chịu phép rửa – một trong những tỷ lệ cao nhất tại châu Phi hạ Sahara.
Với dân số chỉ hơn 1,6 triệu người, Giáo hội hiện diện sâu rộng trong đời sống xã hội: giáo xứ không chỉ là nơi cử hành phụng vụ mà còn là trung tâm giáo dục, y tế và tổ chức xã hội, đặc biệt tại các vùng nông thôn và hải đảo.
3. Giáo hội địa phương còn trẻ nhưng đang phát triển về cơ cấu
Guinea Xích Đạo hiện có một Tổng giáo phận Malabo và bốn giáo phận trực thuộc: Bata, Ebebiyin, Mongomo và Evinayong (hai giáo phận sau được thành lập năm 2017).
Hàng giáo phẩm ngày nay chủ yếu là người bản địa, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ Giáo hội truyền giáo sang Giáo hội tự đảm trách và trưởng thành – một bối cảnh rất đáng chú ý cho chuyến viếng thăm của Đức Giáo hoàng.
4. Di sản truyền giáo vẫn tiếp tục định hình đời sống Giáo hội
Các hội dòng và tu hội tông đồ vẫn giữ vai trò then chốt trong đời sống Công giáo, đặc biệt là Dòng Claretian. Nhờ nền tảng truyền giáo bền vững, Giáo hội duy trì được ơn gọi, giáo lý và hoạt động bác ái, ngay cả sau những giai đoạn khó khăn.
Theo Đức cha Juan Domingo-Beka Esono Ayang, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Guinea Xích Đạo, Giáo hội hiện đang bước vào “một giai đoạn năng động mới”.
5. Đã hơn 40 năm kể từ chuyến thăm Giáo hoàng gần nhất
Chuyến đi của Đức Lêô XIV sẽ là lần thứ hai trong lịch sử Guinea Xích Đạo đón tiếp một Giáo hoàng.
Lần đầu tiên là vào ngày 18/2/1982, khi Đức Gioan Phaolô II thăm nước này và cử hành Thánh lễ tại Bata, kêu gọi tín hữu trung thành với Đức Kitô và Giáo hội.
Với nhiều người dân sinh sau năm 1982, đây sẽ là lần đầu tiên họ được gặp một vị Giáo hoàng đương nhiệm.
6. Quan hệ giữa Giáo hội và Nhà nước nhìn chung tích cực
Quan hệ giữa Guinea Xích Đạo và Tòa Thánh được đánh giá là ổn định và thân thiện. Tổng thống Teodoro Obiang Nguema Mbasogo đã nhiều lần gặp các Đức Giáo hoàng và bày tỏ mong muốn đón tiếp chuyến viếng thăm này.
Trong cuộc gặp gần đây với Đức Lêô XIV tại Vatican, hai bên đã trao đổi về vai trò của Giáo hội trong giáo dục, y tế và phát triển xã hội. Tuy nhiên, chuyến thăm cũng diễn ra trong bối cảnh đất nước còn đối diện với bất bình đẳng xã hội và các thách thức kinh tế – chính trị.
7. Điểm dừng mang ý nghĩa ngôn ngữ và văn hóa trong hành trình châu Phi
Guinea Xích Đạo, cùng với Angola, đặt châu Phi nói tiếng Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha vào trung tâm chuyến tông du đầu tiên của Đức Lêô XIV tại lục địa này.
Ngoài ra, Algeria và Cameroon cũng được nhắc tới như những điểm đến tiềm năng, phản ánh tầm nhìn về tính hoàn vũ của Giáo hội vượt qua biên giới ngôn ngữ và văn hóa.
Đáng chú ý, Đức Lêô XIV là vị Giáo hoàng đầu tiên trong lịch sử hiện đại từng trực tiếp đến cả năm vùng của châu Phi trước khi được bầu chọn – một kinh nghiệm mục vụ hiếm có, hứa hẹn để lại dấu ấn rõ nét trong chuyến viếng thăm sắp tới.
Author
Chuyên viết tin tức và bài phân tích về Giáo hội Công giáo và các vấn đề tôn giáo – xã hội quốc tế.
